Почетна

Распоред од нуле — корак по корак

Подешавања

Школа

По врсти школе бирају се прописи (мени „Прописи и правила“), пуне норме по правилнику и педагошка скала тежине предмета.
По томе се за сваку школску годину бира календар (правилник, а док не изађе — процена).
користи се само ако је у Школском календару изабрано да се смене смењују „по календарским недељама“; иначе програм непарну и парну недељу рачуна по радним недељама календара (1. радна недеља је непарна)

Радна недеља

Дани када је нулти час дозвољен:
Програм нулти час користи само кад мора (тежина у напредним подешавањима). Ако искључиш нулти час, он се нигде не приказује.

Смене

Одељење које не мења смену (нпр. средња балетска увек преподне, део основне увек поподне) бираш у Одељењима: смена „увек преподне“ или „увек поподне“.
Као у постојећем распореду школе: сваки термин наставника је јединствен без обзира на смену. Ако ти то није проблем (3. час преподне и 3. час поподне су различита времена), искључи ово правило.
Правило важи као сукоб (црвено), кад је укључено. Смене се смењују недељно, па је повезано у оној недељи кад те две смене иду једна за другом тако (нпр. смена 1 преподне 6. и 7. час → смена 2 поподне 1. и 2. час); у другој недељи су исти часови раздвојени целом сменом — то је неизбежно кад наставник истог дана ради у обе смене. Ко не жели обе смене истог дана, то бира код Наставника (Смена). Уз ово правило обично искључиш правило изнад.

Норма часова

Важи за све предмете, осим оних које означиш испод. Норма наставника = пуна норма основног предмета × ангажовање % (уписује се код Наставника). Ако наставник предаје више предмета, сви улазе у норму — сваки према својој пуној норми.
Означи предмет и упиши његову пуну норму. Наставник тог предмета са толико часова је на 100%.

Блок настава (двочас)

Само означени предмети могу да имају двочас. Час уписан као двочас у Подели наставе увек иде спојено; појединачне часове означених предмета програм сме и сам да споји кад то помаже распореду. Предмети који нису означени увек иду као појединачни часови.

Правила

Између два часа истог дана наставник сме да има највише један слободан час. Ово правило се увек поштује (као сукоб), осим ако га искључиш.
Нпр. двочас 5. и 6. час (после 6. нема великог одмора) — наставник у 7. часу нема час. После 2. и 4. часа је велики одмор, па ту пауза није потребна.
Дуже трајање = боље решење. За целу школу 60–180 секунди.

Сатница

Напредно: тежине правила при изради распореда

Тврда правила (сукоби наставника, ученика и учионица, термини када наставник не може, празни часови за ђаке, пауза наставника дужа од једног часа) се увек поштују. Овде подешаваш колико су важна мека правила; 0 = не примењује се.

Наставници

Наставник може да предаје више предмета: основни бираш у колони „Предмети“, а остале (изборне програме, грађанско васпитање…) додаш дугметом испод. Сви предмети улазе у норму, тј. ангажовање. Ангажовање уписујеш у процентима (нпр. 100, 50) или норму у часовима — друго се израчуна само. Норма у часовима = пуна норма основног предмета × ангажовање; пуне норме предмета (нпр. српски 18) уписују се у Подешавањима → Норма часова. Оптерећење = сви часови из поделе, са процентом пуне норме у загради (ЧОС посебно): зелено = у складу са ангажовањем, црвено = изнад, жуто = испод. Паузе = празни часови наставника између његових часова.

Одељења и групе

Одељења

Ученика = број ученика у одељењу (по закону до 28); број ученика у групама уписујеш у табели група (група за вежбе Г1/Г2 до 15). Програм по томе бира учионицу у коју сви стају. Смена: смене 1 и 2 се смењују сваке недеље; одељење може бити и „увек преподне“ или „увек поподне“. ⚙ = посебна подешавања одељења (уметничке школе): ниво (основна/средња), ознака испред (нпр. ОБШ, СБШ), часови од–до, највише часова дневно.

Групе

Група је део одељења (или више одељења) који има посебан час: половине Г1/Г2, групе по другом страном језику, верска/грађанско, изборни програми. Групе исте поделе су међусобно разлучене (могу имати час истовремено); групе различитих подела не могу, осим кад су им часови означени као истовремени (Подела наставе → „Држи истовремено“). Пошто ђаци не смеју да чекају, час само за део одељења програм ставља на почетак или крај дана — ако групу (нпр. изборни програм) похађају сви ученици одељења, означи „Иду сви ученици“ и она ће се распоређивати као час целог одељења. Група може бити везана за предмет (колона „Предмет“): група изборног предмета, другог страног језика, верске или грађанског; група без предмета (нпр. Г1/Г2) је општа и користи је више предмета. „Групе по предметима…“ показује за сваки предмет које групе има и у којим одељењима.

Поделе (врсте група)

Предмети

Искључен предмет (нпр. физичко) не улази у распоред. „Предају“ = наставници којима је то основни или један од предмета (уписују се у Наставницима). Тежина 0–12 = педагошка тежина предмета за равномерно оптерећење ученика (празно = предлог по скали; Прописи и правила → Педагошке препоруке).

Учионице

Општа учионица може да прими било које одељење (програм је додељује сам, најпре матичну). Кабинет се уписује уз час. Места = колико ученика стане: програм ставља час само у учионицу у коју стане цело одељење или група (број ученика уписујеш у Одељењима и групама); празно = није ограничено.

Подела наставе

Прописи и правила

Норме и подела по наставницима

По наставницима: норма и оптерећење сваког наставника из свих предмета које предаје. По предметима: колико часова је потребно, ко их држи и колико је норме слободно. „Предложи поделу“ прерасподељује часове једног предмета међу свим наставницима који га предају, тако да се свако приближи свом ангажовању (часови осталих предмета и ЧОС остају).

Провера података

Пре израде распореда програм проверава да ли је план уопште изводљив и упозорава на проблеме са предлозима решења.

Распоред

–тврдих сукоба
–мека казна
–распоређено
–пауза наставника
Час премешташ превлачењем (или: клик на час → „премести“, па клик на ново поље = премести/замени). Клик на час отвара мали мени: премести, закључај, уреди час; клик на црвен час одмах показује зашто и где може.
преподнепоподнеГ1пре / Г2по — групе које се смењују по сменама (у поподневној недељи важи обрнуто)испрекидано = наставак двочасаплава ивица = закључан часцрвено = сукоб: пређи мишем преко часа — пише у чему је проблем; клик (на телефону додир) — и предлози где да се преместизаменачас надокнадепрецртано = не одржава сешрафирано = нема наставе

Замене за одсутне наставнике

Евиденција часова

Школски календар

Штампа и извоз

Штампа

Збирни распоред (сви наставници, као у школском обрасцу) штампа се на А3 у положеном формату — табела је увек тачно ширине папира, па се ништа не одсеца. Можеш да изабереш да стане на 1, 2 или 3 стране (програм смањи слова колико треба). У прозору за штампу изабери папир А3 и размеру „Подразумевано“ (100%). Појединачни распореди иду на А4.

Извоз

Excel фајл садржи збирни распоред, по један лист за свако одељење (и групу) и за сваког наставника, за обе недеље.

Фајл са свим подацима (.json) чува и распоред отворене школске године — сачувај га после сваке важне измене; враћа се преко „Резервна копија…“ (доле лево) → „Врати из резервне копије“. На серверу администратор у истом прозору преузима резервну копију свих школских година, са шифрама.

Дежурства наставника

Решења

Приступ и шифре

Упутство за рад

1. Шта програм ради

Програм прави распоред часова за целу школу — за обе смене, непарну и парну недељу, за одељења, групе, наставнике и учионице. При изради поштује сва правила: ниједан наставник, одељење, група ни учионица не могу бити на два места у исто време, ђаци немају празних часова, нулти час се користи само кад мора, а жеље наставника (смена, паузе, слободни дани) испуњавају се колико год је могуће. Готов распоред се штампа — збирни на А3, појединачни на А4 — и извози у Excel.

2. Пријава и школска година

На почетку се отвара прозор за пријаву: упишеш своју шифру. Шифру добијаш од администратора; по њој програм зна и из које си школе. Школска година се бира сама — текућа, или последња за коју постоји распоред; другу отвараш после пријаве („Промени годину“). Велика и мала слова, размаци и цртица у шифри нису битни. „Запамти ме на овом рачунару“ значи да следећи пут на том рачунару нећеш морати да уносиш шифру — не укључуј то на заједничким рачунарима.

Шта можеш да радиш зависи од права које ти је доделио администратор:

  • Само преглед — видиш распоред свих одељења, група, наставника и учионица, замене и све измене распореда по данима и недељама, и можеш да их штампаш и извезеш. Наставник после пријаве одмах види свој распоред за ову недељу, са заменама. Евиденцију часова и школски календар виде само они који могу да мењају.
  • Уноси замене — за педагога или помоћника директора: уноси одсуства, замене и часове надокнаде и види евиденцију часова, али не може да мења распоред ни остале податке (сервер то не прима).
  • Може да мења — уређујеш све податке и правиш распоред.
  • Администратор школе — све у својој школи: подаци, распоред, школске године, шифре и права приступа (мени „Приступ“). Друге школе на серверу не види.
  • Администратор матичне школе — све то, плус школе на серверу: прави нове школе, бира им администратора и може да уђе у сваку школу.

Доле лево пише ко је пријављен, из које школе и која је школска година отворена. Ту су дугмад „Промени годину“, „Одјава“ и, за администратора матичне школе кад на серверу има више школа, „Промени школу“.

3. Редослед рада

Мени је подељен у групе: Почетна (Почетна страна, Корак по корак), Школа (Подешавања, Прописи и правила, Школски календар), Одељења и ђаци (Одељења и групе, Предмети, Учионице), Наставници (Наставници, Подела наставе, Норме), Распоред (Провера, Распоред, Замене, Дежурства, Евиденција часова, Решења, Штампа и извоз) и Помоћ. Све што се тиче наставника уносиш на једном месту (Наставници: предмети и часови у норми, ангажовање, жеље, када може), све о одељењима и ђацима на другом, учионице на трећем. Картица „Корак по корак“ води кроз израду распореда од нуле: уз сваки корак пише шта је у подацима већ урађено и шта треба урадити, а дугме „Отвори“ води на право место.

  1. Подешавања — радни дани, број часова, нулти час, смене, распоред звоњења, пуна норма.
  2. Прописи и правила — законска правила и педагошке препоруке за врсту школе (шта програм поштује при изради).
  3. Предмети и учионице — провери списак; искључи предмете који се не распоређују.
  4. Одељења и групе — смена сваког одељења, матична учионица, групе.
  5. Наставници — предмети, ангажовање (%), старешинство, жеље и када ко може да ради; за наставнике са више предмета квоте (колико часова ког предмета).
  6. Подела наставе — шта свако одељење учи и колико часова (за остала одељења истог разреда „Копирај часове одељења…“), па ко предаје: Норме → „Предложи поделу за све предмете“ (по квотама и нормама). Ако је план већ готов у Excel табели (у истом облику као табела за 2026/2027), учитај га дугметом „Увези из Excel-а…“ (види 7а).
  7. Норме — да ли подела одговара нормама и квотама наставника.
  8. Провера — да ли је план уопште изводљив и шта треба исправити.
  9. Распоред — израда, дотеривање, штампа и извоз.
  10. Школски календар — програм га за сваку школску годину попуњава сам (по правилнику, а док правилник не изађе — процена); провери га и, кад правилник изађе, увези га.
  11. Замене и Евиденција часова — током године, кад је неко одсутан и кад треба надокнадити часове.

4. Подешавања

Школа. Назив, школска година и датум „важи од“ — пишу се на штампаном распореду. Непарна недеља почиње — потребно је само ако се у Школском календару изабере да се смене смењују по календарским недељама; иначе програм непарну и парну недељу рачуна по радним недељама из календара (1. радна недеља је непарна). Ознака одељења је III-3 (или III/3); више одељења заједно пише се III-1,2,3,5,7.

Врста школе. Бираш врсту школе: основна школа (и основна школа за ученике са сметњама у развоју, основна музичка и балетска, основна школа за образовање одраслих), гимназија, средња стручна школа (техничка, економска, медицинска…), мешовита школа, средња музичка, средња балетска, средња школа за ликовне уметности и дизајн, средња школа за ученике са сметњама у развоју. По врсти школе бирају се прописи (мени „Прописи и правила“), пуне норме по правилнику, број наставних недеља, школски календар и педагошка скала тежине предмета. Кад промениш врсту, број наставних недеља и календар се прилагоде само ако су били онакви какви су по правилнику за претходну врсту — твоје измене остају.

Радна недеља. Број радних дана и највише часова дневно. Нулти час: ако је укључен, означиш дане када је дозвољен; програм га користи само кад мора. Ако га искључиш, нулти час се нигде не приказује — ни у подешавањима, ни у распореду, ни у штампи.

Смене. Школа ради у две смене које се смењују сваке недеље. Недеља у којој почиње школска година је непарна, следећа парна и тако редом. Бираш која смена у непарној недељи ради преподне. Сви прикази и штампа имају избор недеље, а боја показује да ли је преподне или поподне. Опција „наставник не може имати час у истом термину у обе смене“ значи да, на пример, 3. час преподне и 3. час поподне истог наставника не могу бити заузета оба (као у досадашњем распореду школе); ако ти то није проблем — 3. час преподне и 3. час поподне су различита времена — искључи је, и такав распоред више није сукоб. Повезане смене (ново): кад је укључено, наставник који истог дана ради у обе смене мора да има часове једне смене на крају преподнева, а друге на почетку поподнева — између последњег преподневног и првог поподневног часа сме бити највише колико изабереш слободних часова (0, 1 или 2; за почетак 1–2). То важи као сукоб (црвено). Пошто се смене смењују недељно, повезано је у оној недељи кад те две смене иду тим редом (нпр. смена 1 преподне 6. и 7. час → смена 2 поподне 1. и 2. час); у другој недељи су исти часови раздвојени целом сменом — то је неизбежно кад наставник истог дана ради у обе смене (ко то не жели, бира „увек иста смена“ код Наставника, или се часови распореде тако да у једном дану ради само једну смену). У „Услови распореда → Детаљно“ пише за кога није испоштовано и колико слободних часова има између смена, а „Нађи могућности…“ проба и без овог правила.

Сатница — распоред звоњења. За преподневну и послеподневну смену уписујеш почетак првог часа, трајање часа, мали одмор и велике одморе (нпр. „2:20, 4:10“ значи: после 2. часа одмор од 20 минута, после 4. часа 10 минута). Табела испод показује тачна времена свих часова и одмора, као на распореду звоњења; свако време може и ручно да се исправи. Дугме „Врати школски распоред звоњења“ враћа почетну сатницу (преподне од 07:45, поподне од 14:00). Ако се неки термини две смене временски преклапају (нпр. 7. час преподне и нулти час поподне), програм то наглашава и при изради распореда поштује.

Норма часова. Пуна норма (20 часова) важи за све предмете, осим предмета које означиш и упишеш им другачију пуну норму — на пример српски језик 18: наставник српског са 18 часова је на 100%. Дугме „Постави по правилнику“ одједном постави пуне норме према врсти школе: у средњој школи 18 часова за српски језик, математику и стране језике — и за латински језик (Правилник о педагошкој норми у средњој школи, чл. 6), а у стручној школи практична настава 26; у основној школи 18 за језик и књижевност, математику и страни језик, а у основној музичкој школи индивидуална настава 22 (Правилник о норми часова у основној школи, чл. 3). После можеш да промениш било који предмет. Латински језик има норму 18 као и остали језици: где је школа већ имала норму 18 за језике, програм је једном сам уписао 18 и за латински, а наставницима латинског чије је ангажовање рачунато из часова прерачунао проценат, да им часови остану исти. Норма наставника у часовима = пуна норма његовог основног предмета × његово ангажовање у процентима (уписује се код наставника). Ако наставник предаје више предмета, сви улазе у норму — сваки према својој пуној норми.

Блок настава (двочас). Означиш предмете који могу да се држе као два спојена часа (нпр. рачунарство и информатика, изборни програми). Само ти предмети могу да имају двочас у Подели наставе. Час уписан као двочас увек иде спојено, а појединачне часове означених предмета програм сме и сам да споји у двочас кад то помаже распореду (колико то избегава подешава се у напредним тежинама). Уз сваки предмет пише колико двочасова већ има у подели.

Правила. Исти предмет највише једном дневно у одељењу (двочас блок наставе се рачуна као један). Пауза наставника највише један час: између два часа истог дана наставник сме да има највише један слободан час (плус мали или велики одмор) — ово се поштује као сукоб, осим ако га искључиш; паузу између смена (за наставника у обе смене истог дана) уређује правило „Повезане смене“ (види Смене). Пауза после двочаса: ако је укључено, наставник после двочаса има слободан час кад после двочаса нема великог одмора (нпр. после двочаса 5. и 6. часа у 7. часу нема час; после 2. и 4. часа је велики одмор, па ту пауза није потребна). Програм то поштује колико може, а ако негде не успе, пише у напоменама испод распореда. Наставник може да предаје више предмета, али не истом одељењу — правило важи за часове целог одељења, а часови група се не рачунају (ЧОС свом одељењу може). Провера упозорава на изузетке. Трајање израде распореда: дуже је боље (за целу школу 60–180 секунди).

Напредно. Тежине „меких“ правила — колико је нешто важно при изради (нпр. колико се избегава нулти час или пауза наставника). Тврда правила се увек поштују и ту се не мењају.

4а. Прописи и правила

Црвена ознака уз „Прописи и правила“ у менију показује колико законских правила тренутно није испоштовано или треба проверити (нпр. наставник изнад норме, мање од 12 сати одмора, више од 8 часова замене недељно) — види се из сваке картице, а детаљи су у „Правила за распоред“; жута ознака су нове верзије прописа. Правила се проверавају на подацима које уносиш (подела, распоред, замене), па обавештење стиже чим нешто упишеш.

Прописи по врсти школе. На врху менија бираш врсту школе (исто као у Подешавањима), а испод су правила баш за ту врсту: за основну школу Закон о основном образовању и васпитању (ученик I–IV разреда до 20 сати недељно, V–VIII до 25; одељење до 28 ученика, изузетно до 31; комбинована одељења; разредна и предметна настава; смене), Правилник о норми часова у основној школи и календар за основне школе (36 наставних седмица, VIII разред 34; прво полугодиште до 30. 12. 2026, друго до 11. 6. 2027); за средње школе Закон о средњем образовању и васпитању (гимназија до 27 сати, стручна и уметничка школа до 28, балетска до 34; час теорије 45, практичне наставе 60 минута), Правилник о педагошкој норми у средњој школи, правилник о финансирању (групе за вежбе и практичну наставу по плану профила) и Закон о дуалном образовању; за уметничке школе и планове и програме музичких, балетских и ликовних школа (индивидуална и групна настава, групе по предметима, корепетитор на часу). Правила о радном времену и одмору наставника (Закон о раду, Посебан колективни уговор) важе за све школе.

Мени Прописи и правила садржи законска правила по којима се праве распоред часова, замене, дежурства, евиденција и решења — сортирана по пропису из кога је узето правило (Закон о основама система образовања и васпитања, Закон о средњем образовању и васпитању, Правилник о оцењивању, Правилник о упису, Правилник о евиденцији, Протокол о насиљу, Закон о раду, Посебан колективни уговор, правилници о норми, календару, финансирању…), а педагошке препоруке (нису пропис) су на крају. Уз свако правило у загради пише члан и пропис, да можеш да провериш, а „текст члана“ отвара сам члан прописа. Поред је квадратић „поштујем“. Кад је означен, програм то правило проверава (и поштује при изради распореда, где је то наведено) и пише да ли је испоштовано (✓), шта треба проверити (⚠) или шта није испоштовано (✕), са списком „Детаљно“. Кад квадратић искључиш, програм то правило више не проверава — то је твоја одлука.

Ученици: до 27 сати обавезних и изборних предмета недељно у гимназији, а ученик припадник националне мањине до 2 сата више; допунска и додатна настава и ЧОС се не рачунају (чл. 28 Закона о средњем образовању и васпитању); час 45 минута; блок настава; одељење до 28 ученика (чл. 29); групе за вежбе до 15 ученика (план наставе и учења за гимназију); школски календар 2026/2027; распоред у годишњем плану рада и евиденцији; писмене провере највише једна дневно и три недељно (Правилник о оцењивању). Наставници: норма 20 часова, 18 за српски, математику и стране језике (Правилник о педагошкој норми, чл. 6); 40 часова недељно и решење о задужењу (Закон о раду, чл. 51; Посебан колективни уговор, чл. 9); најмање 12 сати одмора између два радна дана (Закон о раду, чл. 66 — нпр. 7. час поподне до 20:05 и 1. час сутрадан од 07:45 је само 11 ч 40 мин: програм то више не дозвољава при изради распореда); одмор од 30 минута у току рада (чл. 64; по Посебном колективном уговору, чл. 13, по правилу не у прва два ни у последња два сата рада — програм при изради избегава дане са 6 и више сати часова без паузе од 30 минута); прековремени рад највише 8 часова недељно (чл. 53); замена одсутног колеге најдуже 3 радна дана у месецу (Посебан колективни уговор, чл. 11); обавештење о распореду 5 дана унапред (чл. 56); трудноћа и родитељи мале деце (чл. 90 и 91); стручност наставника за предмет. Одговорност: за законитост рада одговара директор; кршење прописа о радном времену и одмору је прекршај послодавца, а свесно ускраћивање права на радно време и одмор може бити и кривично дело (Кривични законик, чл. 163). Стање прописа је 25. 9. 2026; пре усвајања распореда провери пречишћене текстове у Службеном гласнику. Списак је подсетник, а не правни савет.

Текстови прописа — читање у програму. Картица „Текстови прописа“ (на дну) преузима пречишћене текстове са сајта paragraf.rs (слободни део) преко сервера: „Преузми све недостајуће“ или „Преузми“ уз сваки пропис (администратор или онај ко може да мења; текстови се чувају на серверу у data\propisi и важе за све школе на серверу). Текст се рашчлани по члановима и пресловљава у ћирилицу, а чита се дугметом „Читај“ (или „текст члана“ уз правило): лево садржај (поглавља и чланови), десно текст, претрага по речи — ради и латиницом — или „чл. 28“ за скок на члан, штампа и „Освежи са paragraf.rs“ кад изађу измене. Самостална страница (без сервера) не може да преузима текстове. Меродаван је увек текст у Службеном гласнику.

Прописи из Просветног гласника (правилници о норми у основној и средњој школи, план и програм за гимназију, степен и врста образовања наставника у гимназији, планови и програми музичких, балетских и ликовних школа, основно образовање одраслих) нису у слободном делу paragraf.rs. Њихови званични текстови су на сајту Правно-информационог система Републике Србије (pravno-informacioni-sistem.rs — бесплатна службена база прописа и службених гласила). У картици „Текстови прописа“ уз сваки такав пропис је „званични текст ↗“ (отвара пречишћени текст на том сајту; где тачна адреса није позната, пише назив за претрагу) и „Унеси текст…“: на званичној страници означи сав текст (Ctrl+A), копирај (Ctrl+C) и налепи га у програм (или учитај PDF / Word фајл прописа) — програм га рашчлани по члановима, као и остале, и он се чита и претражује у програму, а „текст члана“ ради и уз правила из тих прописа. План и програм основног балетског образовања налази се као PDF на сајту Министарства просвете; за њега и за план и програм средње школе ликовне области („Преузми“) сервер сам преузме званични документ. Програм пре чувања проверава наслов: ако званични сајт врати неки други пропис (то се дешава кад документ на сајту више не постоји), ништа се не чува и пише „наслов се не поклапа“; ако налепљени текст нема наслов тог прописа, програм упозори пре чувања. На серверу унет текст важи за све школе (уноси администратор или онај ко може да мења); на самосталној страници чува се у том прегледачу. Уз унет текст пише кад је унет и линк ка званичном тексту.

Васпитно-дисциплински поступак и ванредни ученици. Посебни републички правилници за то не постоје: васпитно-дисциплински поступак је у Закону о основама система образовања и васпитања (чл. 83, 85 и 86, уз Правилник о друштвено-корисном раду и Протокол о насиљу), а ванредни ученици у Закону о средњем образовању и васпитању (чл. 26, 40, 41, 47, 49 и 56) и Правилнику о упису (чл. 108); школа их разрађује својим правилником. Правила из тих прописа која се тичу нашег рада (рокови, мере, испити, оцењивање, писмене провере) су у списку, уз члан и текст.

Педагошке препоруке — тешки предмети. Прописи не одређују који су предмети тежи. Програм као почетни предлог користи скалу тежине наставних предмета (И. Г. Сивков; хигијенске препоруке за распоред часова, 10. и 11. разред), прилагођену предметима гимназије: физика 12, хемија и математика 11, српски језик 9, страни језици 8, биологија 7, информатика 6, историја и друштвени предмети 5, географија, музичка и ликовна култура 3, верска настава и грађанско 2, физичко 1. За основну школу скала је по табелама за I–IV и V–IX разред: математика и хемија 11, физика и страни језици 9, српски језик и биологија 8, историја 7, свет око нас / природа и друштво, информатика и географија 6, техника и технологија и изборни предмети 3, ликовна култура и физичко 2, музичка култура 1. Скала потиче из руских хигијенских правила (СанПиН 2.4.2.2821-10, у Русији замењена 2021. године) — у Србији скала тежине није прописана, па је ово стручна препорука. Тежину сваког предмета можеш да промениш (Предмети и учионице → Тежина, или „Тежине предмета…“). Правила која можеш да укључиш и искључиш: оптерећење по данима равномерно (или уторак и среда најтежи, понедељак и петак лакши), најтежи предмети на 2–4. часу, не два најтежа заредом; „јачина“ одређује колико та правила вреде у односу на жеље наставника. Тежину сваког дана видиш у распореду одељења, испод назива дана (⚠ кад нешто од препорука није испоштовано).

5. Наставници

За сваког наставника уписујеш презиме и име, предмете, ангажовање и одељење коме је разредни старешина. Ангажовање уписујеш у колону „Ангажовање %“ (нпр. 100 или 50) или норму у часовима у колону „Норма“ (нпр. 9 од 18) — друго се израчуна само. Пуну норму предмета (нпр. српски 18) не уписујеш код наставника, него једном у Подешавањима → Норма часова; линк до тога је и изнад табеле наставника.

Више предмета. Наставник може да предаје више предмета, на пример географију, основе геополитике, образовање за одрживи развој и грађанско васпитање, али не истом одељењу (као часове целог одељења — часови група се не рачунају). Ако неку групу, на пример изборни програм, похађају сви ученици одељења, означи је „Иду сви ученици“ (Одељења и групе) — тада се рачуна као час целог одељења. У колони „Предмети“ бираш основни предмет (по њему се рачуна пуна норма), а дугметом „+ још предмета“ додајеш остале. Кад наставнику у Подели наставе доделиш час предмета који још нема, програм му тај предмет сам дода. Испод предмета пише колико часова наставник има из сваког од њих.

Часови у норми по предметима. У табели наставника, у колони „Предмети и часови у норми“, уз сваки предмет наставника је поље у које уписујеш колико часова недељно из тог предмета улази у његову норму (нпр. географија 4, грађанско васпитање 8, образовање за одрживи развој 4, основи геополитике 2). Сиво поред пише колико часова тог предмета наставник сада има у подели, а оквир поља је зелен (исто), жут (у подели мање) или црвен (више). Испод је збир: „у норми 18 ч = 90%“ — ако се не слаже са уписаним ангажовањем, пише и то, а дугме „усклади“ упише ангажовање по збиру. Дугме „+ предмет“ додаје или уклања предмете. Исто се уписује и у прозору „предмети…“ (квоте):

Квоте. Кликом на „+ предмет“ поред наставника, уз сваки предмет уписујеш квоту — колико часова недељно наставник треба да има из тог предмета (нпр. географија 4, грађанско васпитање 8, образовање за одрживи развој 4, основи геополитике 2). Испод пише збир квота и да ли одговара ангажовању. Квоте су потребне нарочито кад се подела прави од нуле, за наставнике са више предмета — по њима програм у Нормама („Предложи поделу“) дели часове. За наставника са једним предметом квота није потребна: узима се његова норма. У табели наставника и у Нормама поред предмета пише „часова у подели / квота“ (зелено — исто, жуто — мање, црвено — више).

Сви предмети улазе у норму. Колона „Норма“ показује норму у часовима (пуна норма основног предмета × ангажовање). „Оптерећење“ су сви часови из поделе, из свих предмета (ЧОС посебно), а у загради је ангажовање по подели у процентима: сваки предмет се рачуна према својој пуној норми (кад је свуда 20, то је број часова ÷ 20). Зелено — у складу са уписаним ангажовањем, црвено — изнад, жуто — испод.

Жеље наставника: Смена — свеједно, или увек иста смена (сви часови у једној смени; смена се и даље смењује преподне/поподне сваке недеље). Паузе — за сваког наставника посебно: свеједно; без пауза (сви часови заредом); највише једна пауза дневно; или пауза после N часова заредом — бираш N (1–6): после толико часова заредом наставник има празан час (нпр. „после 2“ = двочас, па пауза; „после 3“ = три часа, па пауза). Раније „пауза на свака 2 часа“ је исто што и „после 2“. Дани — свеједно, што више слободних дана, или сваки дан. Макс/дан — највише часова у једном дану. Жеље се испуњавају колико год је могуће. Ако је наставнику раније изабрано „једна смена дневно“ или „без пауза“, то остаје док га не промениш.

Уноси који нису наставници. Ако је у списку наставника нешто чије је име само назив предмета (нпр. „Географија“), а нема ниједан час — то није наставник, него грешка ранијег увоза Excel табеле. Такав унос се не приказује у распореду, подели, заменама ни дежурствима, а изнад табеле наставника (и изнад збирног прегледа) пише „Ово нису наставници: …“ са дугметом за брисање; брише се тек кад потврдиш. Ако такав унос има часове (стари увоз табеле у којој за те часове није био уписан наставник), остаје у списку и у подели, али се не приказује у збирном прегледу, у штампи „сви наставници“ ни у Excel-у — обавештење каже који су то уноси и колико часова имају. Да нестану: у Подели наставе тим часовима додели правог наставника, па унос обриши у Наставницима.

Е-пошта. Испод имена наставника је поље за е-пошту: ако је на серверу укључено слање поште (Приступ → Обавештења е-поштом), наставник добије поруку кад му се одреди или поништи замена.

Наставник који више не ради у школи. Не бриши га — дугме ⏸ („неактиван“) га остави у евиденцији (одсуства, замене, решења остају), уклони му часове из поделе и старешинство и не нуди га више за часове ни замене. Неактивни се виде кад означиш „прикажи неактивне“, а „врати“ га враћа. Брисање (×) је могуће само за наставника који није у евиденцији.

Када може. Мрежа свих термина у недељи: зелено ✓ — може, црвено ✕ — не може. Клик на термин га мења, клик на дан или на број часа мења цео дан или цео час. За наставника који ради и у другој школи кликни „Не може никад“, па зелено означи часове када може код нас — распоред ће му давати часове само у тим терминима. Испод мреже пише колико термина има и колико часова по подели; ако термина има мање од часова, распоред не може да се направи. У приказу распореда наставника термини када не може су шрафирани. Ово правило се увек поштује.

Када може — Excel табела за све наставнике. Дугме „Када може — Excel…“ (горе у Наставницима): Преузми празну табелу — Excel табела са свим наставницима, данима и часовима (испод броја часа је време почетка; у школи са две смене за сваки дан посебно преподне и поподне). Ако означиш „упиши у њу и оно што је већ унето“, у табели је и досадашњи унос. Табелу попуни (ти, планер или наставници): X = не може, Р = радије не, празно = може; за наставника који код нас може само у неколико термина у његовом реду изабери „М = може (празно = не може)“ и упиши М где може. Свеједно је да ли је великим или малим словом, ћирилицом или латиницом; ћелије се саме обоје, а упутство је и у табели (лист „Упутство“). Увези попуњену табелу… — пре уписа видиш за сваког наставника колико термина „не може“ и „радије не“ има сада, а колико у табели, и бираш коме да се упише (ако је у табели за неког наставника све празно, а у програму има уписана заузећа, она остају, осим ако означиш да се обришу). Наставници који нису пронађени и непознате ознаке се наброје. Све се може вратити дугметом „Поништи“.

Када може — преподне и поподне. Испод броја сваког часа пише време почетка часа. Кад школа ради у две смене, изнад мрежа бираш каква је обавеза наставника. Сваке недеље у исто време — две мреже, Преподне и Поподне, са сатницом: нпр. ако наставник има обавезу поподне у 6. и 7. часу, означи ✕ у мрежи Поподне у 6. и 7. часу. Смене се смењују сваке недеље, па је исти час одељења једне недеље преподне, а друге поподне: зато у сталном распореду наставник не добија 6. и 7. час ни у једној смени, иначе би сваке друге недеље пао у време обавезе — то пише и испод мрежа. У заменама и надокнадама програм гледа стварно време тог дана, па тај наставник преподне у 6. и 7. часу може да мења. Смењује се заједно са нашим сменама — посебна мрежа за сваку смену (нпр. „Смена 1 (I и III)“ и „Смена 2 (II и IV)“), за наставника који у другој школи ради у смени која се поклапа са неком нашом: означи ✕ само у тој смени, а друга остаје слободна. Дугме „Исто као …“ препише термине из друге мреже. Раније уписани термини важе као и до сада, у обе смене, и приказују се у обе мреже. У табели наставника пише „ограничено“ или „по сменама“ и колико термина остаје слободно. Кад прихватиш неку од „могућности“ из Распореда, наставнику се упише изузетак — термин у коме ипак може; изузеци су наведени испод мрежа и могу да се уклоне (×).

6. Одељења и групе

За свако одељење: разред, број, број ученика, смена и матична учионица (ознака — разред и број — мора бити јединствена: ако упишеш ознаку која већ постоји, програм то не прими; Провера упозорава на дупле ознаке из ранијих уноса); за сваку групу и број ученика у групи (за групу коју похађају сви ученици одељења рачуна се број ученика одељења). По броју ученика програм бира учионицу у коју сви стају, а упозорава на одељење веће од 28 и групу за вежбе (Г1/Г2) већу од 15 ученика. Дугме „Предложи поделу на смене“ предлаже која одељења иду у коју смену, тако да што мање наставника ради у обе смене и да смене буду уравнотежене. Предлог видиш пре примене — коначну одлуку доносиш ти; одељења са катанцем се не мењају.

Групе су делови одељења (или више одељења заједно) који имају посебан час: половине Г1 и Г2, групе другог страног језика, верска настава и грађанско васпитање, изборни програми. Свака група припада једној подели. Групе исте поделе (нпр. Г1 и Г2) могу имати час у исто време; групе различитих подела не могу, осим кад су им часови означени као истовремени.

Групе по предметима. Група може бити везана за предмет (колона „Предмет“ у табели група): група изборног предмета, другог страног језика, верске наставе или грађанског. Група без предмета је општа (нпр. половине Г1/Г2) и користи је више предмета; ако предмет није уписан, програм га закључује по часовима групе („по часовима“). Дугме „Групе по предметима…“ (овде, у Подели наставе и уз сваки предмет у Предметима) отвара план група за један предмет: по одељењима види се да ли ученици предмет имају као цело одељење или у групама, и колико часова има свака група. Ту правиш групе: више одељења у једној групи („+ Нова група“ и означиш нпр. III-2, III-4, III-8) или једно одељење у две групе („+ група“ код одељења два пута — групе добијају називе „… — 1. група“, „… — 2. група“). Мењаш назив, одељења, поделу и „Иду сви ученици“. „Направи часове за групе без часова“ одмах упише часове у Подели наставе (број часова и дужина; наставник празан) и, ако желиш, групе истог одељења веже као истовремене. Групу са часовима програм не брише — прво обриши часове. Провера упозорава ако час једног предмета иде групи другог предмета и наводи групе које још немају часове.

Ђаци не смеју да чекају. Ниједан ученик не сме имати празан час између два часа. Зато програм час који има само део одељења ставља на почетак или крај дана, или у исто време са часом друге групе. Ако неку групу (на пример изборни програм) похађају сви ученици одељења, означи „Иду сви ученици“ — тада се распоређује као час целог одељења и не мора на почетак или крај дана.

7. Предмети и учионице

Предмет може да се искључи — тада се не распоређује (нпр. физичко, које се ради посебно; може поново да се укључи). Колона „Групе“ показује колико група предмет има — клик отвара „Групе по предметима“ за тај предмет. Колона „Предају“ показује све наставнике који имају тај предмет, као основни или као један од својих предмета.

Учионица је општа ако у њој може да буде било које одељење — програм сам додељује учионице, прво матичну. Кабинети (информатика, хемија, језички кабинет) уписују се уз час у Подели наставе (✎).

Места (капацитет): колико ученика стане у учионицу. Кад је уписан број места и број ученика, програм при изради распореда пази да у сваком часу има довољно учионица у које стају сва одељења и групе који тада имају час — ако нема довољно учионица да свако одељење или предмет има своју, одређује у којој ће учионици које одељење бити, прво у матичној (ако у њу стају), па у најмањој слободној у коју стају. Празно поље = није ограничено. У распореду знак ⚠ поред учионице значи да је мања од броја ученика (нпр. кабинет уписан уз час); Провера упозорава на групу већу од највеће учионице и на кабинет премали за групу.

Тежина предмета (0–12) је педагошка тежина за равномерно оптерећење ученика по данима (види Прописи и правила); празно поље = предлог по скали.

7а. Подела наставе

Ко коме шта предаје — све на једној страници, на четири начина (сви прикази мењају исте податке — измена на једном месту видљива је свуда):

  • Унос по одељењу — изабереш одељење, па за сваки предмет из списка наставника, колико часова недељно и блок наставу: не (појединачни часови), може двочас (програм сме да споји два часа кад то помаже распореду) или увек двочас (за непаран број часова програм одвоји један појединачни). Групе (Г1/Г2, језици, изборни програми) су посебни редови, са бројем ученика. Испод табеле додајеш нови предмет (цело одељење или група), а „Копирај у друга одељења…“ преписује поделу у остала одељења разреда.
  • По наставнику — за сваког наставника предмети и одељења са бројем часова, укупно и проценат норме (ЧОС не улази у норму) — као у годишњем плану рада и решењу о задужењу; штампа и Excel. Клик на одељење отвара тај час; „+“ додаје одељење.
  • Мрежа — редови су сви наставници (и они који још не предају том разреду, да можеш да бираш ко коме предаје), колоне одељења изабраног разреда; испод имена пишу предмети наставника. У пољу је предмет и број часова (светлије = група, * = заједничка група више одељења, ⇉ = двочас). Клик у празно поље додаје час том наставнику у том одељењу (предмет је унапред изабран). Изнад мреже: претрага, избор предмета (само наставници тог предмета) и „само они који већ предају у овом разреду“.
  • Сви часови (табела) — сви часови у једној табели, са филтерима по наставнику, одељењу и предмету, „без наставника“, истовремени часови и копирање часова одељења (раније посебан мени „Подела часова“ — види одељак 8).

Два наставника на часу — корепетитор. У уметничким школама на неким часовима су два наставника: на пример на часу класичног балета у сали наставник учи ученике, а корепетитор свира. У Подели наставе (Унос по одељењу) у музичкој и балетској школи уз наставника је и избор „корепетитор“; у свим школама други наставник се бира и у прозору часа (✎ → „Други наставник на часу (корепетитор)“). Такав час је у распореду оба наставника (код корепетитора пише „корепетиција“), улази у норму оба (корепетитору по пуној норми његовог основног предмета), а програм при изради распореда пази да ниједан од њих тада нема други час. Кад је корепетитор одсутан, у Заменама се појављује посебан ред „корепетиција — …“: бираш замену или „без корепетитора (час се одржава)“.

Увоз плана из Excel табеле. Ако добијеш готов план — поделу наставе са распоредом — у Excel табели истог облика као табела распореда за 2026/2027, у Подели наставе кликни „Увези из Excel-а…“ и изабери фајл (.xlsx; старији .xls прво у Excel-у сачувај као .xlsx). Облик табеле: горе ред са данима („П О Н Е Д Е Љ А К“, „У Т О Р А К“…) и испод њега бројеви часова; лево колоне „Име и презиме“, „Предмет“, „Одељења“, „Старешинство“ и „фонд часова“; за сваког наставника по три реда (празни редови између наставника се прескачу; ако у неком реду има часова, а нема имена наставника, то пише у напоменама пре увоза; наставник са истим именом у табели два пута добија ознаку „(2)“, да се не споје у једног). У првом реду под даном и часом је одељење (34 = III-4; 31,2 = III-1 и III-2; 31и = информатика) или ознака (Г1, Г2, Г1пре, ЧОС, ЈМК, ПГД, ООР, ОГП, МНИ, ЕИБ, ПН, В, Г…), у другом реду одељења те групе, а у трећем учионица (уч. 12, И1, ХК, ЈК). Ћелије спојене преко два часа, или исти час два пута заредом, су двочас; групни часови истих одељења у истом термину постају истовремени часови. Програм сам проналази колоне, групе (Г1/Г2, страни језици, верска и грађанско, изборни програми), матичне учионице одељења и разредне старешине.

Пре увоза отвара се преглед: колико је наставника, одељења и часова у табели, шта је ново у односу на оно што је већ у програму, колико ће бити сукоба и напомене о табели (нпр. непознат код у некој ћелији или два часа истом одељењу у истом термину) — провери их. Ништа се не мења док не кликнеш „Увези“. Увоз замењује поделу наставе и распоред за предмете који су у табели. Остаје све остало: подешавања, прописи, календар, замене и одсуства, евиденција часова, ангажовање, жеље и „Када може“ наставника, шифре, број ученика и учионице, као и часови предмета којих у табели нема (нпр. физичко васпитање). Наставници, одељења, групе и часови који већ постоје препознају се по имену и задржавају све што је уписано; нови се додају. Квадратић „разредне старешине из табеле“ бира да ли се старешинства преузимају из табеле. Пре увоза преузми резервну копију (дугме је у истом прозору) — тако увек можеш да вратиш све како је било; на серверу је претходно стање и у старијим верзијама.

8. Сви часови (табела у Подели наставе)

Приказ „Сви часови (табела)“ у Подели наставе — раније посебан мени „Подела часова“. Сваки ред је један предмет који један наставник држи једном одељењу или групи: предмет, наставник, коме (цело одељење, или група), број часова недељно, дужина (један час или двочас — два спојена часа; двочас само за предмете означене за блок наставу у Подешавањима) и учионица (аутоматски или одређени кабинет). Кад наставнику доделиш час предмета који још нема међу својим предметима, програм му га сам дода. Филтери изнад табеле показују само часове једног наставника, одељења или предмета. Наставника часа мењаш кликом на његово име; квадратић „утврђен“ испод имена значи да „Предложи поделу“ тај час не мења. Кад час иде групи, у прозору часа су прво групе тог предмета, па опште групе (Г1/Г2), па групе других предмета; нове групе правиш у „Групе по предметима…“.

Копирај часове одељења… — кад правиш поделу од нуле: упиши све часове једног одељења, па их препиши у остала одељења (подразумевано истог разреда). Преписују се часови целог одељења и групни часови чија група са истим именом постоји и у другом одељењу (Г1/Г2, „Немачки језик I-1“ → „Немачки језик I-2“), заједно са везом „истовремено“ ако су сви ти часови у том одељењу. Наставник остаје празан (додељује се по квотама), осим ЧОС-а — њега добија разредни старешина. Часови који већ постоје се не дуплирају, а заједнички часови више одељења (нпр. верска и грађанско) се прескачу и додају ручно.

Истовремени часови су часови различитих група који се увек држе у исто време — исти дан и исти час, свако у својој групи, са својим наставником и учионицом: на пример Г1 има информатику док Г2 има енглески, верска и грађанско, групе другог страног језика, изборни програми. Тако нико не чека (празан час). Означи часове квадратићима у првој колони и кликни „Држи истовремено“; „Раздвоји“ то поништава. Сви морају имати исти број часова недељно и исту дужину. У колони „Истовремено са“ пише са којим часовима иде — клик отвара прозор где се час може избацити и где се бира: заједно обухватају све ученике одељења (сваки ученик је у некој од тих група — тај час се рачуна као час целог одељења и може бити и усред дана; ако није означено, део ученика тада нема час, па програм такве часове ставља на почетак или крај дана) и групе се смењују по сменама. Ово није блок настава — блок настава је двочас, два спојена часа истог предмета (колона „Дужина“, Подешавања → Блок настава). Раније се ово у програму звало „паралелни блок“; подаци су исти. Ознака Г1пре / Г2пре значи да групе мењају предмете по сменама: у преподневној недељи Г1 има први предмет, а у поподневној обрнуто (у распореду пише Г1пре, односно Г2по).

9. Норме

По наставницима: за сваког наставника видиш све предмете које предаје и колико часова из сваког, уписано ангажовање, норму, оптерећење и разлику (+ вишак, − мањак у часовима). Сви предмети улазе у норму — на пример наставница географије која има 4 часа географије, 8 грађанског васпитања, 4 образовања за одрживи развој и 2 основа геополитике има оптерећење 18 часова.

По предметима: за сваки предмет видиш колико часова је потребно, ко их држи и колико часова тог предмета сваки наставник има, уз његово укупно оптерећење према норми, и разлику: колико норме тим наставницима остаје (+) или недостаје (−). Наставник са више предмета се види код сваког од њих. Дугме „Предложи поделу“ прерасподељује часове тог предмета међу свим наставницима који га предају. Часови њихових осталих предмета при томе се рачунају, а програм избегава да наставник истом одељењу предаје два предмета (часови целог одељења). Предлог видиш пре него што га примениш. Ако наставник има квоту за тај предмет, програм му дели толико часова; ако нема — према слободној норми (ангажовање умањено за остале предмете, њихове квоте или часове које већ има). Код предмета пише и збир квота наставника који га предају.

Како програм предлаже ко коме предаје — и како ти одлучујеш. Предлог поштује, овим редом: (1) утврђене часове — у Подели наставе → Сви часови испод имена наставника означи „утврђен“ код часова о којима је већ одлучено (нпр. наставник наставља са истим одељењем) и програм их не дира; (2) разредни старешина предаје свом одељењу — основни предмет, а ако не може, изборни или други свој предмет (то проверава и Провера); (3) квоте наставника, а где их нема слободну норму; (4) наставник не предаје истом одељењу два предмета; (5) без потребе не мења наставника који час већ има. У прозору предлога за један предмет видиш за сваки час ко га добија и можеш да изабереш другог наставника — оптерећења се одмах прерачунавају; „мењај само часове без наставника“ оставља све постојеће. Ништа се не мења док не кликнеш „Примени“, а после наставника мењаш кликом на његово име у Подели наставе (Сви часови). Коначна реч је увек твоја.

Ангажовање и норме… (Наставници и Норме) — свим наставницима упише ангажовање које заиста имају. Извор бираш: фонд часова из плана школе 2026/2027 (колона „фонд часова“ из плана XIV гимназије, уграђена у програм) или подела наставе у програму. Ангажовање = збир (часови предмета ÷ пуна норма тог предмета) × 100%; сви предмети улазе, а час одељењског старешине (ЧОС) не улази у норму. Квадратић „пуна норма 18 часова за српски језик, математику, стране језике и латински језик, остали предмети 20“ упише пуне норме предмета по Правилнику о педагошкој норми у средњој школи (чл. 6): српски језик, математика, страни језици и латински језик 18 часова, остали теоријски предмети 20. Видиш табелу: часови по предметима (иза косе црте је пуна норма предмета) и испод њих фонд по сменама — у плану је фонд обојен: плаво = непарна смена (I и III разред), црвено = парна смена (II и IV разред) — па уписано ангажовање („Сада“), ново („Ново“) и напомену (нпр. где се фонд у плану разликује од Поделе наставе), и бираш код кога се мења. Наставници којих нема у плану (нпр. физичко васпитање) не мењају се.

Предложи поделу за све предмете (горе у приказу по предметима) — исто за све предмете одједном, нпр. кад се подела прави од нуле: предмети са квотама иду први, а сваки следећи рачуна са већ предложеним. Видиш табелу по предметима (колико промена и да ли неко одступа од квоте или норме), а ништа се не мења док не кликнеш „Примени“.

10. Провера

Пре израде распореда програм проверава да ли је план изводљив: да ли неко одељење има више часова него термина у недељи, да ли наставник има више часова него слободних термина, да ли има довољно учионица и кабинета, да ли се поштују норме (из свих предмета наставника) и да ли неки наставник истом одељењу предаје два различита предмета као часове целог одељења (групе се не рачунају, осим групе означене „Иду сви ученици“; ЧОС свом одељењу је дозвољен). Уз сваки проблем пише шта може да се уради. Грешке (црвено) морају да се реше пре израде распореда; упозорења и напомене не морају.

11. Распоред

Направи нов распоред — програм прави цео распоред од почетка (закључани часови остају где јесу). Побољшај постојећи — полази од тренутног распореда и дотерује га (може да помери и већи део часова). Исправи само сукобе — исправља само сукобе (нпр. кад наставник нема 12 сати одмора између два радна дана), са што мање померених часова: остали часови остају где јесу, па је ово згодно кад је распоред већ у употреби. Трајање бираш у секундама; ако после тог времена још има сукоба, програм сам продужи тражење неколико пута. „Стани“ (види се само док израда траје) прекида израду и задржава најбоље до тада. Под „⋯ Више“ су: Обриши цео распоред, Штампа и извоз, Услови распореда (правила и жеље) и Ранији распореди.

Ранији распореди — кад треба да се вратиш на онај од раније. Програм у току наставне године сам бележи сваки распоред који је био у употреби (види се и у Евиденцији часова → „Распоред у току године“). „⋯ Више → Ранији распореди…“ показује их по датуму од ког важе; „Врати овај распоред“ враћа само термине часова — подела наставе, одсуства, замене и све остало остају какви јесу (ако си у међувремену само пробала како програм ради, означи да се касније забележени распореди обришу — нису били у употреби). Исто помаже и кад обришеш цео распоред: обрисан распоред се не бележи, па је претходни и даље у списку. Други начини: „Врати претходно“ (док је страница отворена), распоред из Excel табеле школе — Подела наставе → „Увези из Excel-а…“ (термини из табеле; наставници, одељења и часови се препознају по имену, па све уписано остаје), а на серверу „Резервна копија…“ → „Старије верзије“ враћа целе податке како су били у неком тренутку (и одсуства и замене од тада).

Распоред гледаш по одељењима (и по групама — нпр. II-3 група Г1 и Г2 посебно), по наставницима (преподне и поподне посебно), по учионицама и у збирном прегледу. Изабери недељу (непарна или парна) — зелена боја је преподне, наранџаста поподне.

Одређена недеља (са изменама). У пољу „Недеља“ изабери „одређена недеља“ и стрелицама одабери недељу. Тада се види распоред за те датуме, у истом облику као стални — по одељењима, по наставницима, по учионицама и збирни: ко кога мења (жуто), који часови се не одржавају (прецртано), померени часови (ротација), часови надокнаде (зелено) и дани без наставе (празници, распуст — шрафирано). Изнад распореда пише „Распоред за недељу од … до …“. Уз дан пише и шта је тог дана другачије: код одељења „ван наставе: екскурзија“ (тада су прецртани и заједнички часови са другим одељењима — „час се држи за III-2,8“), код наставника „води: екскурзија — III-4“ или „није у школи“. Наставник који се пријави својом шифром одмах види ову недељу, са заменама које он држи. Ручне измене распореда раде се само у приказу непарне или парне недеље.

Распоред за одређену недељу (екскурзија и друге измене). Кад одељење иде на екскурзију са неким наставницима, или је неко одсутан, распоред те недеље се разликује од сталног — али стални распоред се не мења: распоред недеље програм сваки пут рачуна из сталног распореда, календара (одељења ван наставе, дани без наставе), одсустава, замена и часова надокнаде. Отвара се дугметом „Распоред недеље“ у Календару (уз сваки упис одељења ван наставе — отвара распоред одељења које иде), „Распоред те недеље“ у Заменама → Недеља (збирни), или у Распореду избором „одређена недеља“. Дугме „Збирно — сви наставници“ поред недеље показује часове свих наставника те недеље — у ком одељењу и учионици, као збирни распоред, само су колоне датуми, а уз наставника пише „води: екскурзија — III-4 (Уто 20.10., Сре 21.10.)“ или „није у школи“. Дугме „Штампај“ поред недеље штампа оно што је на екрану, само за ту недељу: збирни на А3 (као стални збирни), одељење, наставника или учионицу на А4 — увек са натписом „Распоред за недељу од … до …“. Ако за неке часове замена још није одређена, то пише изнад распореда, уз дугме „Предложи замене за целу недељу“ (исти ред као у Заменама) и „Отвори Замене“. Excel те недеље (збирни, сва одељења и сви наставници) је у Штампи и извозу (види 15).

Ручне измене: час превучеш мишем (или прстом) на друго поље — зелено поље = слободно, плаво = замена места са часом који је тамо; или клик на час, па клик на ново поље. Клик на час отвара мали мени часа: „премести“ (па клик на ново поље), „закључај/откључај“, „уреди час“ (наставник, учионица, двочас…); клик на црвен час одмах отвара објашњење и предлоге где може (у том прозору су и „закључај“ и „уреди час“). Двоклик закључава час (плава ивица) — закључан час програм не помера. „Врати претходно“ поништава последњу измену; дугме „↶ Поништи“ доле лево враћа последњу измену података у било којој картици (до 25 корака уназад).

Сукоби су обележени црвено. Кад пређеш мишем преко црвеног часа, отвори се објашњење: шта тачно није у реду (нпр. наставник има два часа у исто време, нема 12 сати одмора, одељење има празан час), са којим часом се судара и шта може да се уради. Клик на црвен час (на телефону додир) отвара исто објашњење са предлозима где да се премести: програм проба сва слободна поља и замене са часовима истог одељења и истог наставника — за тај час и за часове са којима је у сукобу — и нуди најбоље, уз то да ли час после тога више није црвен и колико ће сукоба бити у целом распореду (нпр. 39 → 36). Клик на предлог премешта час; „Врати претходно“ поништава. Уместо предлога можеш и сама да кликнеш на друго поље. Ако ниједно премештање не помаже, програм то каже — тада „Исправи само сукобе“ помера више часова одједном. Изнад распореда је једна линија: број сукоба и напомена, да ли су правила и жеље испоштовани, и „Нађи могућности…“ кад има сукоба; „Детаљно…“ отвара списак сукоба са предлозима шта може да се уради — клик на сукоб отвара одговарајући распоред. Црвени су и часови без учионице кад у неком термину недостаје општих учионица (у објашњењу пише колико их недостаје). Ако план не може да се направи без сукоба, програм то јасно каже и предлаже решења: дуже тражење, дозвољавање нултог часа, мању недоступност наставника, пребацивање часова другом наставнику, додавање учионица.

Услови распореда — шта је испоштовано. Изнад списка сукоба је ред „Услови распореда“: да ли су испоштована сва правила и све жеље наставника. „Детаљно…“ показује сваки услов са ✓, ⚠ или ✕: правила (сви часови распоређени; ниједан наставник на два места у исто време; одељења и групе без два часа истовремено и без празних часова; нико не ради кад не може — Када може; учионице и кабинети; пауза наставника највише један час, ако је то правило укључено) и жеље наставника из табеле Наставници (Макс/дан, Паузе, Смена, Дани) — за кога нису испуњене, ког дана и колико. Ту су и изузеци уписани у „Када може“ и колико се користи нулти час. Клик на име отвара распоред тог наставника. За замене исто показује „Провера замена тог дана“ у Заменама.

Кад распоред не може уз сва заузећа — „Нађи могућности…“. Ако распоред не може да се направи тако да се испоштују сва заузећа наставника (Када може), у картици сукоба (и у Провери, кад неко има мање слободних термина него часова) кликни „Нађи могућности…“. Програм тражи шта би требало да се не испоштује и нуди могућности поређане од најједноставније: прво изузетак у „Када може“ за једног наставника (што мање термина), па за више наставника, па промене правила за целу школу (правило „Пауза наставника у току дана највише један час“, нулти час сваког дана), па пребацивање једног часа другом наставнику истог предмета. Уз сваку могућност пише који наставник, који дан и час, када би то сметало његовој обавези (нпр. „у парној недељи поподне 18:30“) и који је то час. Свака је проверена — уз њу постоји распоред без сукоба. Тражење траје око минут-два и може да се заустави. Прихвати замењује распоред предложеним и упише шта се мења (изузетак наставнику, правило или поделу наставе); „Врати претходно“ све то поништава. Коначну одлуку доносиш ти. Ако ни то не помаже, на крају списка (означено црвено) може бити и одступање од прописа — нпр. краћи дневни одмор за једног наставника (види 26. поглавље).

12. Замене

Када је неки наставник одсутан (боловање, семинар, екскурзија…), у менију Замене видиш све његове часове тог дана и ко може да их преузме. Истовремено може бити одсутно више наставника.

Одсутни наставници. Дугме „+ Одсутни наставници“: означиш једног или више наставника, упишеш период од–до (за један дан исти датум) и напомену. Одсуство може да се продужи или скрати (✎) и обрише (×); уз брисање се бришу и замене уписане за часове тог наставника у том периоду. Сва одсуства у школској години су у списку на дну стране.

Екскурзија и наставници који је воде. Кад у Календару (Одељења ван наставе) упишеш екскурзију, уз одељења означиш и наставнике који је воде. Тих дана они су у Заменама аутоматски међу одсутнима (са ознаком „води — уписано у Календару“; мењају се само у Календару), њихови часови у одељењима која остају у школи су у списку часова које треба покрити, а они се не предлажу као замена. Часови одељења која су на екскурзији се не држе, па су наставници тих одељења тада слободни за замене.

Дан и недеља. Датум бираш стрелицама ‹ ›, дугметом „Данас“ или уписом (ДД.ММ.ГГГГ). Програм сам зна да ли је недеља непарна или парна — по радним недељама школског календара (1. радна недеља је непарна, 2. парна…); ако је у Школском календару изабрано „по календарским недељама“, рачуна од датума „Непарна недеља почиње“ у Подешавањима. Ако због распуста или празника смене иду другачије, у пољу „Недеља“ изабереш непарну или парну ручно; то важи за целу ту недељу. Од недеље зависи која смена је преподне, па и тачна времена часова.

Ко може да замени — две могућности. Само наставници који тог дана имају часове — они који су тог дана ионако у школи. Сви наставници који нису одсутни те недеље — уз њих и они који тог дана немају часове, осим оних који су било ког дана те недеље уписани као одсутни. Предлажу се само наставници који у том термину немају свој час (по стварном времену часа, у обе смене), не мењају већ неког другог и тада могу да раде (Наставници → Када може). НН наставнике и оне које означиш у „Никад не предлажи за замене“ (нпр. спољни сарадници) програм не предлаже.

Зашто нема наставника истог предмета? Кад за час нико од наставника истог предмета није слободан, испод избора замене пише зашто — за сваког од њих: тада има свој час (и ком одељењу, ког предмета), тог дана нема часове, тада већ мења неког другог, има одсуство или тада не може да ради (Када може). Наставници који тог дана немају часове нуде се кад изабереш „све наставнике који нису одсутни те недеље“. Ако предмет предаје само одсутни наставник, и то пише.

Редослед предлога. Замене раде наставници који предају том одељењу (било који предмет, цело одељење или група): прво онај који тада има паузу (слободан час између својих часова), па они који тог дана раде у истој смени — по размаку до свог часа (прво ко има час одмах пре или после, па ко има један час размака, два…), па они који раде у другој смени. Тек у недостатку њих нуде се колеге које не предају том одељењу, истим редом (пауза → размак → друга смена), па они који тог дана немају часове (кад изабереш „све наставнике који нису одсутни те недеље“); може и да се час не одржи (први или последњи час). У свакој групи су први они којима замена не крши правила (прековремени рад, „када може“), па ко враћа час одсутном колеги, па жеље наставника (Макс/дан, паузе, смена), па мањи размак, па исти предмет (час се рачуна као одржан), па равномерно — ко тог дана још нема замену и ко је током године мање мењао. Уз име пише које предмете предаје, колико часова тог дана већ има, размак до свог часа („одмах после свог часа“, „размак 2 часа пре свог часа“), прво упозорење (⚠) ако га има, број часова замене у овој школској години и „разредни“ ако је старешина том одељењу. Испод избора за сваки час стоји ред „Предају одељењу …“: сви наставници тог одељења (са предметом који му предају) — зелено они који су тада слободни и понуђени, а под „нису слободни“ за свакога зашто (тада има свој час, већ мења, одсутан, не може тада…). Коначну одлуку доноси онај ко уписује замену.

Избор замене. За сваки час изабереш наставника са списка или „час се не одржава“; неодређени часови су жути. „Предложи замене“ попуни све неодређене часове истим редом (наставник одељења → пауза → размак → исти предмет) — прво часове за које има најмање наставника одељења, и равномерно: нико не добија другу замену тог дана док има других који су тада ионако у школи. После сваки предлог можеш да промениш. Нико не може да добије две замене у исто време. „Штампај замене“ штампа списак замена тог дана на А4, за огласну таблу.

План дана одсутног наставника — за сваки час ко кога мења. Клик на име одсутног наставника (у табели дана или у списку одсутних) отвара његов цео дан: сви његови часови тог дана у обе смене, по реду, и за сваки шта се дешава — замена (можеш да је промениш ту), „одељење ван наставе“ (нпр. III разред на екскурзији — за тај час замена не треба, пише и зашто), „час се не држи“, „наставник држи час“ (кад тог дана није одсутан), враћање часа или упозорење „није у списку — провери“. На дну је збир (колико часова треба покрити, колико је одређено, надокнаде, дежурство) и дугме „Предложи замене за овог наставника“ које попуни само његове часове. Тако за сваки час видиш ко ће кога да мења и зашто неки час није у списку.

Дан наставника — да нико не буде пребукиран. Испод изабране замене је трака дана тог наставника: сваки термин преподне (пре) и поподне (по) — одељење = свој час, з = замена коју већ има, н = час надокнаде, ★ = ова замена, · = слободан термин (пређи мишем преко термина за детаље). Поред пише колико часова има са овом заменом (колико својих, колико замена), од кад до кад ради, где има паузу и колико најдуже ради заредом, а испод упозорења ако их има. Веза „недеља…“ отвара његов распоред за целу ту недељу, са заменама. „Упореди њихов дан…“ показује све слободне наставнике за тај час, сваког са траком дана, часовима замене данас, те недеље и у години, и упозорењима — „Изабери“ бира замену.

Провера замена тог дана. Испод табеле програм проверава цео дан и уз свако правило пише ✓ (испоштовано), ⚠ (ко и зашто) или ✕ (не сме): сви часови одсутних су одређени; нико није на два места у исто време (свој час, замена, надокнада); нико не мења кад не може да ради (Када може); прековремени рад — највише 8 часова замене недељно (Закон о раду, чл. 53), а 4 дневно као препорука; жеље из Наставника — Макс/дан, Паузе (нпр. „пауза на свака 2 часа“) и „увек иста смена“; претежак дан (препорука: 7 и више часова тог дана, или 6 и више заредом без паузе); ученици не чекају (нема часа који се не одржава усред дана). Испод је табела свих који тог дана мењају, са траком дана. „Предложи замене“ прековремени рад преко 8 часова недељно даје само ако нико други није слободан; ако за час истог предмета постоји само наставник са упозорењем, предлог ипак даје њега (да се час одржи), а ти у провери видиш упозорење и можеш да промениш.

Враћање часова — исти колега враћа час истом колеги. Кад уписујеш одсуство (нпр. лични разлози, слободан дан), означи „враћа часове колегама који га замене“ (може и касније, дугметом ✎ код одсуства). Тада одсутни наставник дугује по један час сваком колеги за сваки час који га је тај колега мењао. Дуг се враћа на два начина: (1) кад је колега коме се дугује одсутан, у списку за замену дужник је први у својој групи, са ознаком „↩ враћа час (дугује N)“, па га „Предложи замене“ бира ако је тада слободан; (2) у договореном термину — дугме „↩ Враћање часова“ у Заменама показује ко коме колико дугује, шта је враћено и договорено, а „Термини…“ све термине у наредним недељама у којима дужник може да држи један час колеге (колега тада нема тај час): прво исти предмет (час се рачуна као одржан), па термини кад је дужник тог дана ионако у школи и кад колега добија слободан први или последњи час, без упозорења о оптерећењу. „Упиши“ уписује термин, „Предложи“ уписује најбоље термине за цео дуг једног пара, а „Предложи враћања за све“ за све дугове (највише једно враћање дневно по пару; ЧОС се не враћа). Договорено враћање види се у Заменама тог дана као „↩ враћање часа“ (може да се поништи) и у стварној недељи распореда. Прековремени рад: враћене замене и сама враћања нису прековремени рад — у месечном извештају замена су посебно („Враћени часови — размена између колега“), а замена која још није враћена стоји у извештају са ознаком „чека враћање“. У евиденцији часова наставнику коме је враћен час пише „враћено му N“.

Кратко и дуже одсуство. Кратко одсуство (неколико дана) покрива колектив — замене се бирају по данима и часовима. Кад школа за дуже одсуство прими наставника на замену (по Закону о основама система образовања и васпитања: до 60 дана без конкурса, преко 60 дана по конкурсу), код одсуства дугметом ✎ упиши замену на одређено — наставника из списка или другу особу. Тада сви часови одсутног у том периоду аутоматски иду њој и рачунају се као одржани, а за поједини час и даље можеш да изабереш другу замену.

Прековремени рад. Часови замене колега су прековремени рад (плата увећана за 26%, на основу решења директора). Програм упозорава кад неко има више од 8 часова замене у недељи (Закон о раду, чл. 53: прековремени рад највише 8 часова недељно; ограничење од 4 часа дневно више не постоји у закону, па је то само препорука), и кад одсутног наставника колектив покрива више од 3 радна дана у месецу (Посебан колективни уговор, чл. 11 тач. 4: прековремени рад због замене привремено одсутног запосленог траје до 3 радна дана у месецу — за дуже одсуство упиши замену на одређено). Упозорења не спречавају унос; одлуку доноси онај ко уноси замене.

Прво замена, па тек онда измена распореда. Програм се труди да ученици не трпе одсуство наставника. „Предложи замене“ зато за сваки час прво тражи наставника истог предмета (основног или изборног), затим колегу другог предмета — прво онога чији предмет то одељење има, јер се тај час рачуна у фонд. Тек ако у том термину нико није слободан, мења се ученицима распоред: ротација — други час тог одељења (чији је наставник тада слободан) помера се у тај термин, а замена долази у термин који се ослободио; ако ни то не може, први или последњи час може да се не одржи (ученици долазе касније или иду раније). Ученици никад не остају да чекају у празном часу — ако изабереш „час се не одржава“ у средини дана, програм упозорава. Уз име сваког наставника пише које предмете предаје, да лакше изабереш. Сваки предлог може да се промени — коначну одлуку доноси онај ко уноси замене.

Ротација ручно. У списку за замену, у групи „Помери други час одељења у овај термин“, изабери час који се помера; у табели се онда појави ослобођени термин („ослобођено ротацијом“) и за њега бираш замену, нову ротацију или „не одржава се“ (ако је први или последњи час). Наставник чији се час помера то види у Заменама и у свом распореду за ту недељу.

У фонд ког предмета се рачуна замена. Ако мења наставник истог предмета, час се рачуна као одржан (нпр. географију држи географичарка). Ако дође наставник другог предмета, рачуна се као час његовог предмета (нпр. српског језика, ако га то одељење има), а пропуштени час (географију) наставник надокнађује кад се врати. Испод изабране замене пише како се рачуна; ако треба другачије, изабери предмет ручно или „не рачуна се у фонд (дежурство)“.

Дан и недеља. Дугме „Недеља“ показује све измене распореда те недеље, по данима: замене, ротације, часове који се не одржавају, часове надокнаде, одељења ван наставе и дане без наставе. Клик на дан отвара тај дан. „Штампај недељу“ штампа тај преглед, а „Распоред те недеље“ отвара збирни распоред те недеље (сви наставници, са заменама) у Распореду — види 11.

Часови надокнаде. Дугме „+ Час надокнаде“: наставник, час (предмет и одељење), датум, који час и напомена. Програм упозори ако одељење или наставник тада већ имају час. Надокнада се рачуна као одржан час тог предмета у том одељењу.

Евиденција. На дну стране је број часова замене сваког наставника за тај месец и за целу школску годину. Ако се распоред или одсуство касније промени, раније уписане замене остају у евиденцији и приказују се посебно, док их не обришеш.

Ко има право „Само преглед“ види одсутне и изабране замене и може да их штампа; наставник који се пријави својом шифром одмах види своје замене за изабрани дан. Дугме „Освежи“ учитава најновије податке са сервера (нпр. замене које је неко управо уписао).

13. Евиденција часова

Евиденцију виде они који могу да мењају и они који уносе замене. За сваки час из поделе (предмет, наставник, одељење или група) програм зна годишњи фонд (часова недељно × 37 наставних недеља, за завршни разред × 33) и из распореда, школског календара, одсустава, замена и надокнада рачуна колико је часова реализовано до изабраног дана и колико ће их по распореду бити до краја наставне године. Ништа не уписујеш ручно осим одсустава, замена и надокнада.

По наставницима: колико је наставник одржао својих часова, колико је часова пропустио због одсуства (и колико је од тога одржала замена), колико је часова замене држао другима, надокнаде, укупно одрађено и колико му по распореду преостаје до краја године. „Надокнадити“ је број часова које треба надокнадити да би се испунио фонд, а „вишак“ колико часова по распореду има више од фонда (ти часови могу да се изоставе крајем године — тако нико не ради више него што треба). Клик на наставника отвара детаље по одељењима.

Предложи термине за надокнаду. За наставника коме треба надокнада програм предлаже термине: у његовом слободном термину одмах после последњег (или пре првог) часа одељења, да ученици не чекају, и равномерно — највише један (или два) часа надокнаде дневно и један недељно за исто одељење; нулти час тек ако другачије не може. Провери предлог, искључи шта не одговара и упиши изабрано; сваку надокнаду после можеш да промениш или обришеш.

По одељењима: реализација фонда за свако одељење и групу — одржано по распореду, на замени, из другог часа (замена другог предмета), надокнаде, неодржано, преостало и очекивано до краја године. Замене: списак свих одржаних замена и у фонд ког предмета су урачунате. Распоред у току године: кад се распоред промени у току године, програм сам запамти нови распоред од тог дана, па се ранији дани и даље рачунају по распореду који је тада важио; ако нови распоред почиње касније, овде исправи датум.

Месечни извештај замена — за решење о прековременом раду и обрачун плате: за изабрани месец, по наставнику, сваки час замене (датум, час, одељење, уместо кога, у фонд ког предмета се рачуна) и укупно часова, са означеним прекорачењима (више од 8 часова недељно — закон; више од 4 дневно — препорука). Замене на одређено су посебно, јер нису прековремени рад. Може да се штампа (са местом за потпис) и извезе у Excel.

„Стање закључно са“ бира дан до ког се рачуна одржано (данас, крај првог полугодишта, крај године). Евиденција може да се штампа и извезе у Excel.

Зашто некоме недостаје или претиче час иако није одсуствовао? Ако у години нема исти број понедељака, уторака…, час који је увек истог дана буде одржан више или мање пута од фонда. Правилник то обично изједначи тако што се неког дана ради по распореду другог дана (2026/2027: у уторак 10. новембра настава је по распореду за петак) — Школски календар показује број сваког дана у недељи.

14. Школски календар

Календар важи за сваку школску годину посебно и програм га попуњава сам: када се направи нова школска година (или отвори година у којој календар није уписан), упише се календар по правилнику о календару образовно-васпитног рада — за школе у Републици Србији по правилнику Министарства просвете, за школе у АП Војводини по правилнику Покрајинског секретаријата (бира се у Подешавањима, „Школски календар“), за основну или средњу школу према врсти школе. Правилници за 2026/2027. су уграђени у програм. Ништа што је већ уписано се не мења само од себе.

Процена. За школску годину за коју правилник још није објављен (обично излази у мају или јуну), програм упише процену: празнике по Закону о државним и другим празницима (и Васкрс, који се сваке године рачуна), распусте на истим местима као у последњим правилницима, крај наставе тако да буде тачно 37 наставних недеља (основна школа 36, завршни разред 33 или 34) и да сваки дан у недељи буде исти број пута — онако како министарство прави календар. За 2025/2026. и 2026/2027. процена за Србију даје исти календар као правилник (у АП Војводини радне суботе могу пасти другачије), али министарство сваке године одлучује само, па на врху Школског календара пише „Процена по правилима“ док се не увезе правилник.

Правилник са интернета. „Потражи правилник на интернету“ (на серверу) проверава сајт Министарства просвете (страница „Школски календар“), paragraf.rs и, за АП Војводину, сајт Покрајинског секретаријата. Када је календар процена, програм то проверава сам чим се отвори Школски календар: ако је правилник објављен, на врху пише „Објављен је правилник о календару…“ и дугме „Прегледај и увези“. За то сервер треба да има приступ интернету.

Увези из документа или текста. Календар може да се прочита и из линка (страница или PDF правилника, годишњи план рада на сајту школе — на серверу), из фајла (PDF, Word .docx, Excel .xlsx, текст или фотографија — текст са фотографије или скенираног PDF-а се препознаје, што потраје пола минута; снимај равно и оштро) или из налепљеног текста. Програм препознаје полугодишта, крај наставе за завршни разред (гимназије, стручне или основне школе — према врсти школе), распусте (и зимски у два дела), дане када се ради по распореду другог дана, радне суботе, радне ненаставне и нерадне дане и Дан школе; верски празници других вера и дани који се обележавају радно нису ненаставни дани. Пре уписа видиш преглед: шта је прочитано (сваку ставку можеш да искључиш) и колико је наставних дана — зелено ако је тачно онолико колико правилник тражи. Државни и верски празници по Закону уписују се сами. Ако је документ за другу школску годину, програм то каже и ништа не уписује. Одељења ван наставе (екскурзије…) остају.

Документи уз школску годину. Испод дугмади су документи те школске године — годишњи план рада, правилник, фотографија календара…: „+ Линк“ или „+ Фајл“ (фајл се чува на серверу и улази у резервну копију). Сваки може да се отвори, а „Прочитај календар“ из њега чита календар. Линк или фајл из кога је календар увезен сачува се сам (ако је при увозу означено „сачувај…“).

Шта је у календару (свака ставка може да се измени и ручно — тада на врху пише да је календар мењан ручно):

  • Полугодишта: први и последњи дан наставе у првом и другом полугодишту и последњи дан наставе за завршни разред.
  • Нерадни дани у току полугодишта (државни празници — у Правилнику тамно сиви).
  • Распуст и ненаставни дани у току полугодишта (светло сиви, нпр. јесењи распуст, други део зимског распуста) и Дан школе.
  • Радни ненаставни дани (уоквирени, нпр. Свети Сава).
  • Ако постоји: дан када се ради по распореду другог дана, и одељења ван наставе (екскурзије, такмичења) — током године.

Одељења ван наставе. „+ Додај“: период од–до, напомена (нпр. екскурзија), одељења која иду и наставници који воде (пратиоци). Дугме „+ разредне старешине означених одељења“ одједном означи њихове старешине, а претрага налази остале. Испод пише колико часова наставници који воде тих дана имају у одељењима која остају у школи — за те часове се у Заменама траже замене. Ако касније уклониш наставника или промениш датуме, замене уписане за дане кад више није одсутан се бришу. Дугме „Распоред недеље“ уз упис отвара распоред те недеље (у Распореду, „одређена недеља“) — прво одељење које иде, а одатле наставнике који воде и збирни распоред свих наставника те недеље; стални распоред остаје исти (види 11).

Не уписују се верски празници (звездица), празници који се обележавају радно, дани за пријемне испите ни други наставни дани — то су обични наставни дани. Зимски распуст између полугодишта не мора дан по дан.

Дан у календару мењаш кликом; „Више дана одједном“ означава цео период (нпр. распуст). Поред сваког месеца је број наставних дана, а испод збир по полугодиштима и по данима у недељи — упореди са бројевима у Правилнику (у кружићима); ако се слажу, календар је добро унет. Лево од недеља су радне недеље (РН) и ознака н/п (непарна/парна) по којој се смењују смене. Ако школа смене смењује по календарским недељама, то се бира на врху, а непарна/парна за поједину недељу може да се промени и у Заменама.

15. Штампа и извоз

Збирни преглед (А3) и Excel. У збирном прегледу су само наставници који имају часове; наставник без иједног часа и уноси са називом предмета уместо имена (5. поглавље) се не приказују. Наслов штампе и Excel-а: за стални распоред „ИНИЦИЈАЛНИ РАСПОРЕД ЧАСОВА ЗА ШКОЛСКУ ГОДИНУ 2026/2027“ (школска година из Подешавања), а за одређену недељу „РАСПОРЕД ЧАСОВА од 19.10.2026. до 23.10.2026.“.

Недеља: непарна, парна или одређена недеља (са изменама) — тада се бира недеља стрелицама, а штампа наставника, одељења и учионица садржи датуме, напомене уз дане и измене те недеље (прецртано — не одржава се; „замена: …“; сиво поље — замена или час надокнаде; шрафирано — нема наставе). Тада и збирни А3 садржи ту недељу: колоне су датуми, часови са изменама (замене, одељења ван наставе, надокнаде), а изнад пише „Распоред за недељу од … до …“. За одређену недељу ту је и „Само измењени — одељења и наставници (А4)“ (само они којима се распоред те недеље мења) и „Excel те недеље“ (збирни, сва одељења и сви наставници — са датумима и изменама; измењена поља су жута). Збирни распоред (А3) — сви наставници по данима и часовима, положено, за изабрану недељу. Табела је увек тачно ширине папира, па се ништа не одсеца; дуге речи се преламају по слоговима. Поље „Збирни А3 на“ бира број страна: „колико страна треба“ (највећа слова), или 1, 2 или 3 стране — програм тада смањи табелу да стане (ако би слова била премала, упозори те). Нулти час се у штампи појављује само ако неко заиста има час у нултом термину. У прозору за штампу изабери штампач, папир А3 и размеру „Подразумевано“ (100%). Појединачни распореди наставника, одељења (са групама) и учионица штампају се на А4, свако на својој страни. Табеле у штампи имају дебље линије између дана и између смена, тање између часова, испрекидане између груписаних часова и после великих одмора — да се целине виде на први поглед; исто и у Excel-у (спојена заглавља дана, замрзнута заглавља, дебље/тање ивице). Excel — збирни распоред за обе недеље и посебан лист за свако одељење и сваког наставника; извоз је ћириличан или латиничан, како је укључено (дугме „Latinica“ на дну). Сви подаци (.json) — отворена школска година у једном фајлу; враћа се преко „Резервна копија…“ → „Врати из резервне копије“ (види 17).

16. Приступ и шифре (администратор)

„Направи шифре за све наставнике“ — сваки наставник из отворене школске године добија своју шифру (када касније додаш нове наставнике, кликни поново — постојеће шифре се не мењају). „Додај особу“ — директор, помоћник директора, педагог и други, са правом по избору. У колони „Право“ бираш: само преглед, уноси замене (одсуства, замене, надокнаде — нпр. педагог или помоћник директора), може да мења (све) или администратор (у другој школи: администратор школе — све у тој школи, и шифре). „Нова шифра“ прави нову шифру (стара престаје да важи), а „Активан“ привремено искључује приступ. „Штампај списак шифара“ штампа наставнике и њихове шифре — сваком дај само његову.

Моја шифра. Администратор (и администратор школе) може да смисли своју шифру (бар 6 знакова). Администратор матичне школе први пут се пријављује шифром из фајла data\ADMIN-SIFRA.txt на серверу; одмах постави своју шифру и обриши тај фајл. Ако заборавиш шифру: на серверу двоклик на NOVA-ADMIN-SIFRA.bat — нова шифра се упише у data\ADMIN-SIFRA.txt.

Школе. На истом серверу може да ради више школа. Картица „Школе“ (на врху менија „Приступ“) показује све школе, број корисника и школске године. „+ Направи школу“: бираш врсту школе (основна, гимназија, стручна, музичка, балетска, ликовна…; по њој се бирају прописи, норме, календар и педагошка правила), упишеш назив и прву школску годину, по жељи име администратора школе и бираш почетне податке — предмете по врсти школе (предлог списка предмета за основну, гимназију, стручну, музичку, балетску или ликовну школу, са нормама по правилнику — после се дорађује у Предметима), празне (све уписују они), или предмете, сатницу и правила из отворене школе (наставници, одељења, подела и распоред се никад не преносе у другу школу). Администратор школе може да укључи и јавни распоред (види 23). Ако упишеш администратора, програм одмах покаже његову шифру — запишите је и предајте му (после се не приказује; нова се прави у „Корисници и шифре“ те школе). Администратор школе у својој школи може све: податке, распоред, школске године, шифре и права приступа (и да одреди још једног администратора школе), а друге школе не види и не прави. „Отвори“ отвара ту школу: тада мени „Приступ“, школске године, подаци и распоред важе за њу — можете да видите и мењате све, као и у својој школи. Шифре за другу школу може да прави њен администратор, а можете и Ви: отворите школу, па „Додај особу“ за оне који ће правити распоред (право „може да мења“) или за администратора школе и, кад упишу наставнике, „Направи шифре за све наставнике“. Корисници друге школе виде и мењају само своју школу. Квадратић „Активна“ искључује школу: њени корисници се одјаве и не могу да се пријаве, а подаци остају. Назив школе мењаш у истој табели. Подаци других школа су на серверу у фасцикли data\skole, а списак школа у data\skole.json; подаци матичне школе остају где су били (data\godine).

Школске године — копирање у следећу годину. Односе се на отворену школу. Дугме „Нова школска година…“ (Почетна → пречице, или „+ Нова година“ доле лево) отвара списак шта се копира из отворене године у нову — свако поље бираш сам: подешавања и сатница, предмети, учионице, одељења и групе (уз „помери разреде“: I → II, II → III…, завршни разред испада, а нова одељења I разреда уписујеш после), наставници (са жељама и „Када може“), подела наставе (само уз одељења), распоред часова (само уз поделу), дежурства и решења. Одсуства, замене, надокнаде и старе верзије се никад не преносе; календар нове године програм попуни сам (по правилнику или процени). Ништа у старој години се не мења. Исто ради и старије дугме „Направи школску годину“ у Приступу. Одсуства, замене и надокнаде се не преносе у нову годину, а календар нове године програм попуни сам — по правилнику или као процену (види 14). Свака година има своје податке и своје резервне копије.

17. Чување података и резервна копија

Свака измена се сама сачува на серверу после секунд-два (доле лево пише „Сачувано на серверу“). Ако двоје мењају у исто време, програм пита шта да уради; „Спој“ задржава твоје измене, а одсуства, замене и надокнаде узима са сервера (нпр. оно што је педагог управо уписао).

Дугме „Резервна копија…“ (доле лево) отвара прозор у коме је све што треба да се подаци сачувају и врате:

  • Преузми резервну копију — администратор матичне школе преузима све са сервера у један .zip фајл: све школе и све њихове школске године (подаци, подела наставе, распоред, замене, евиденција часова, календар, подешавања и документи уз школске године), шифре и права приступа и списак школа. Администратор школе добија све школске године и шифре своје школе. Ко може да мења, а није администратор (и у самосталној страници без сервера), добија .json фајл отворене школске године. У .zip фајлу су и шифре — чувај га на сигурном (свој рачунар, USB), не шаљи га другима. Добро је преузети копију пре сваке веће измене (увоз из Excel-а, нова школска година, „Предложи поделу за све предмете“) и на крају дана када се много радило.
  • Врати из резервне копије — изабереш фајл. Код .zip фајла прво видиш шта је у копији (када је и ко ју је направио, које школе и школске године) и бираш шта се враћа: школе, шифре и права приступа, списак школа. Школске године из копије замењују садашње, а године којих у копији нема остају какве јесу. Твоја шифра остаје иста; остали корисници тих школа мораће поново да се пријаве. Фајл .json враћа једну школску годину — у ону која је отворена.
  • Старије верзије — при сваком чувању сервер сам памти претходну верзију отворене школске године (последњих 60 за сваку годину); било која може да се врати.
  • Сигурносне копије пре враћања (администратор) — пре сваког враћања из резервне копије сервер сачува стање какво је тада било (последњих 20). Ако враћање није било добро, „Врати…“ поред те копије га поништава.

На серверу су подаци у фасцикли data: порт у podesavanja.json, шифре у pristup.json, школске године матичне школе у фасцикли godine (документи уз годину у godine\<година>\dokumenti), друге школе у skole, сигурносне копије пре враћања у rezerve. Ажурирање програма их не дира.

18. Појмови

Пауза (празан час)
Час без наставе између два часа истог дана. Наставник може да има паузу, али највише један час (плус мали или велики одмор); колико пауза дневно жели — бира се у његовим жељама. Ђаци не смеју да имају паузу.
Група, подела
Група је део одељења (или више одељења) са посебним часом; подела је врста група (Г1/Г2, страни језик, верска/грађанско, изборни програми).
Истовремени часови
Часови различитих група који се увек држе у исто време (раније „паралелни блок“). Није исто што и блок настава.
Блок настава (двочас)
Два спојена часа истог предмета заредом.
Г1пре / Г2по
Групе које у преподневној и поподневној недељи мењају предмете.
Непарна / парна недеља
Прва недеља школске године је непарна; смене се смењују сваке недеље. Рачуна се по радним недељама из Школског календара (1. радна недеља је непарна) или, ако се тако изабере, по календарским недељама; у Заменама недеља може и ручно да се промени.
Годишњи фонд
Колико часова предмета одељење треба да има у години: часова недељно × 37 (завршни разред × 33).
Ротација
Померање другог часа одељења у термин одсутног наставника, да ученици не чекају; користи се тек кад нико не може да замени.
Надокнада
Час који наставник одржи накнадно, за час који није одржан (или га је држао наставник другог предмета).
Радна недеља (РН)
Недеља у којој има бар један наставни дан; бројеви су као у Правилнику о календару.
Замена
Час одсутног наставника који држи други наставник; у евиденцији се броји у часовима (двочас = 2).
Нулти час
Час пре првог часа смене; користи се само кад мора, и само оним данима када је дозвољен.
Пуна норма, ангажовање
Пуна норма је број часова за 100% (20, осим означених предмета); ангажовање је проценат пуне норме који наставник ради — у њега улазе часови свих предмета које предаје (без ЧОС-а).
Тврдо и меко правило
Тврда правила (сукоби, термини када наставник не може, ђаци без празних часова, пауза наставника највише један час) увек се поштују; мека правила (жеље) што више.

19. Постављање на сервер и ажурирање

Детаљно је описано у фајловима KAKO-POSTAVITI-PRVI-PUT.txt и KAKO-AZURIRATI-SERVER.txt уз програм. Укратко: NAPRAVI-PORTABLE.bat → фасциклу Raspored-portable прекопираш у C:\Raspored → ODBLOKIRAJ.bat → POKRENI.vbs (сајт је на порту 5082). Ажурирање: ZAUSTAVI.bat, нове фајлове копираш преко старих (фасцикла data остаје нетакнута), POKRENI.vbs, па у прегледачу Ctrl+F5. Ништа од онога што је унето се при ажурирању не мења. За претрагу правилника о календару на интернету и учитавање линкова сервер треба да има приступ интернету. После ажурирања доле лево треба да пише „Верзија 29“; ако пише старија или нема броја, нова страница није стигла на сервер (упутство у KAKO-AZURIRATI-SERVER.txt). Нова подешавања сервера су у data\podesavanja.json (фајл се чита изнова чим се промени, без поновног покретања): AutomatskaKopijaSat и AutomatskihKopija (ноћна резервна копија), Posta (слање е-поште — уписује се и из програма, Приступ → Обавештења е-поштом) и JavniRaspored (јавни распоред матичне школе). Текстови прописа преузети са paragraf.rs су у data\propisi (заједнички за све школе на серверу; ажурирање програма их не дира).

20. Почетна страна, мени и телефон

Почетна. Прва картица после пријаве. Ко може да мења види: шта је данас (одсутни наставници, неодређене замене за данас и сутра, дежурни), стање распореда (распоређено, сукоби, кад је последњи пут мењан), шта још треба урадити (из „Корак по корак“), календар (следећи ненаставни дани, да ли је календар по правилнику или процена) и пречице (нова школска година, штампа, замене…). Администратор матичне школе на врху има преглед свих школа на серверу (активне, јавни распоред, последње чување, корисници). Наставник који се пријави својом шифром види „Мој дан“: своје часове данас, са заменама које држи, дежурством и изменама распореда, и дугме за целу недељу.

Мени у групама (Почетна, Школа, Одељења и ђаци, Наставници, Распоред, Помоћ) — све о наставницима је на једном месту, о одељењима и ђацима на другом, о учионицама на трећем. Објашњења на врху картица можеш да сакријеш (дугме „?“ поред наслова картице укључује и искључује кратка упутства) кад ти више нису потребна.

Телефон и таблет. На уском екрану мени се отвара дугметом ☰ горе, а најчешће картице (Почетна, Распоред, Замене, Подела наставе; за наставнике Почетна, Распоред, Замене, Календар) су у траци на дну. Табеле се слажу у блокове, распоред се помера прстом, а час се премешта превлачењем.

Поништи. Дугме „↶ Поништи“ доле лево поништава последњу измену података у било којој картици (наставници, одељења, подела, календар, замене…), до 25 корака уназад; у Распореду и даље постоји и „Врати претходно“ за распоред.

21. Дежурства

Картица Дежурства: уписујеш места дежурства (приземље, спрат, двориште… — за коју смену важе), па недељни распоред дежурних по данима и сменама (исти сваке недеље). „Предложи дежурства“ попуњава празна места тако да сваки наставник дежура оног дана кад у недељи има највише часова (у тој смени) и кад тада може (Наставници → Када може); ако тај дан не може, већ дежура или су места попуњена — следећи дан по броју часова, и тако силазно, а уз место се упише напомена са разлогом (нпр. „уместо: уторак — 6 часова, али тада не може → среда (5 часова)“). Распоређује се равномерно (нико не добија друго дежурство док има оних без иједног); на крају програм покаже ко не дежура на свом најјачем дану и зашто. У избору дежурног уз име пише колико часова тог дана има и „(највише)“. Напомена се брише кад место промениш ручно. У списку „Не дежурају“ означиш ко не дежура (спољни сарадници…). Картица „по датумима“ показује стварне дежурне за изабрану недељу: дани без наставе се прескачу, кад се ради по распореду другог дана важи дежурство тог дана, а за одсутног дежурног уписујеш једнократну замену. Штампа се за огласну таблу. Дежурство наставник види и на својој почетној страни („Мој дан“).

22. Решења — 40-часовна радна недеља и прековремени рад

Картица Решења прави за сваког наставника решење о структури 40-часовне радне недеље: настава и ЧОС из поделе, припрема (50% наставе), остали послови по обрасцу школе (уписујеш ставке и број часова за пуно радно време — за мање ангажовање сразмерно) и остатак до пуног фонда (40 × ангажовање). Заглавље (школа, адреса, директор, деловодни број, датум, правни основ) уписујеш једном у обрасцу, а број и датум решења по наставнику. Друга картица су решења о прековременом раду за изабрани месец — из месечног извештаја замена у Евиденцији часова (само часови који су прековремени рад; враћени часови и замене на одређено нису). Штампа на А4, преузимање као PDF (слика сваке стране решења, А4; без дијалога за штампу) и извоз у Word (.docx) — за једног или све одједном (дугмад горе десно, а Штампај и PDF и уз „Преглед решења“). Решења су увек ћирилична, и кад је укључена латиница.

Кад се збир не поклапа са радном недељом (нпр. 37 уместо 34 часа), испод података о наставнику стоји „Зашто се збир не поклапа“: сваки број са извором — ангажовање (Наставници), пуна норма предмета (Подешавања → Норма часова) и норма за то ангажовање, часови наставе по подели (са списком одељења), припрема (половина наставе), ставке обрасца и остатак — и шта да се уради (најчешће: наставник са 20 часова наставе има ангажовање 100 %, а не 85 %; или у подели има више часова него што норма дозвољава). Структура се може и увести из табеле школе: „Увоз из Excel-а…“ (23. поглавље).

23. Јавни распоред, е-пошта, ноћне копије, латиница, увоз из Excel-а

Јавни распоред (за ученике и родитеље, без пријаве). Администратор школе у „Приступ“ укључи јавни распоред и добије линк облика …/?javno=школа за сајт школе или огласну таблу. Отвара страницу само са распоредом одељења (избор одељења и недеље, стварна недеља са заменама и изменама у наредних 8 дана) — без наставника, шифара и осталих података; на рачунару заузима целу ширину екрана. Дугмад уз избор одељења: Штампај (А4 положено, као штампа одељења у програму), Слика (PNG — за објаву или слање), Excel (само то одељење) и PDF (А4, слика табеле). Искључује се истим квадратићем.

Обавештења е-поштом. Администратор матичне школе у „Приступ“ → „Обавештења е-поштом“ упише податке за слање поште (SMTP сервер, порт, корисник, лозинка, адреса пошиљаоца; „Пробна порука“ проверава) и укључи слање. Тада наставник чија је е-пошта уписана (Наставници) добије поруку кад му се одреди или поништи замена (датум, час, одељење, уместо кога). Дневник послатог је на серверу у data\posta.log.

Ноћне резервне копије. Сервер сваке ноћи (подразумевано у 2:30) сам направи резервну копију целог сервера (све школе, године, шифре) у data\rezerve\automatske и чува последњих 14; време и број се мењају у data\podesavanja.json. Списак и преузимање су у прозору „Резервна копија…“ (администратор матичне школе).

Латиница. Дугме „Latinica“ на дну (и на пријави) пребацује цео програм, штампу и Excel на латиницу; „Ћирилица“ враћа. Претрага по имену ради оба писма (упишеш „brank“ или „бранк“). Подаци се чувају како су уписани; службена решења остају ћирилична.

Увоз из Excel-а — једно место за све табеле. Дугме „Увоз из Excel-а…“ (Почетна → Пречице, Наставници, Решења) прима било коју .xlsx табелу и само препозна шта је у њој: план/подела са распоредом (као доле), табела „Када може“ преузета из програма, подаци о наставницима (ред заглавља са колоном „Име и презиме“ и колонама ангажовање %, предмет, старешинство, е-пошта — редослед имена и презимена није битан) и структура 40-часовне радне недеље (колоне по ставкама: допунска и додатна, припрема, стручни органи, усавршавање, родитељи, дежурство, евиденција, секције, остали послови; настава и ЧОС увек иду из поделе). Пре уписа се види, по наставнику, шта се мења (сада → из табеле) и бира се коме да се упише; све се враћа дугметом „Поништи“.

Увоз из Excel-а — табела другачијег облика. „Увези из Excel-а…“ (Подела наставе) сам препознаје табелу школе (три реда по наставнику). Ако је табела другачија, отвара се прозор за мапирање колона: бираш лист, ред са данима, ред са бројевима часова, колоне наставника, предмета и одељења и колико редова има по наставнику (3: одељење, група, учионица; 2: без учионице; 1: само ознака). Последње подешавање се памти у прегледачу. Ако је у колони имена уместо имена назив предмета (нпр. наставак колоне „Предмет“), такав ред се не уписује као наставник — пише у извештају увоза.

24. Ново у верзијама 27, 28 и 29

  • Почетна страна и „Мој дан“ за наставнике; мени у групама; телефон (☰ и трака на дну); дугме „↶ Поништи“ за сваку картицу; кратка упутства могу да се сакрију („?“).
  • Наставници: часови у норми по предметима (уз збир и „усклади“), паузе после N часова за сваког посебно, е-пошта, неактиван наставник уместо брисања.
  • Подешавања → Смене: правило „Повезане смене“ (наставник у обе смене истог дана — највише 0/1/2 слободна часа између смена); правило „исти термин у обе смене“ може да се искључи, а у сукобу пише које је правило у питању.
  • Распоред: превлачење часова, мени часа (премести, закључај, зашто је црвено, уреди), сукоби у једној линији са „Детаљно…“, „⋯ Више“ (обриши распоред, штампа, услови, ранији распореди — враћање распореда од раније без дирања осталих података), „Стани“ само док израда траје; црвени су и часови без учионице кад учионица недостаје.
  • Замене: клик на одсутног наставника отвара план његовог дана — за сваки час ко га мења и зашто неки час не треба замену (одељење на екскурзији, час се не држи) — и „Предложи замене за овог наставника“.
  • Одељења: јединствена ознака одељења; Провера упозорава на дупле.
  • Нова школска година: бираш шта се копира (уз померање разреда); нова школа добија предлог предмета по врсти школе.
  • Дежурства; Решења (40-часовна недеља, прековремени рад) са Word извозом; јавни распоред; обавештења е-поштом; ноћне резервне копије на серверу; латиница; увоз из Excel-а са мапирањем колона; лепша штампа и Excel (дебље и тање линије, спојена заглавља).

Верзија 28:

  • Замене: нов ред предлагања — наставници који предају том одељењу, прво ко тада има паузу, па по размаку до свог часа; тек онда остали; објашњење зашто нико од наставника одељења није слободан.
  • Дежурства: предлог даје дежурство на дану кад наставник има највише часова, поштује „Када може“, силазно тражи следећи дан и уписује напомену са разлогом.
  • Прописи и правила: правила сортирана по пропису (и педагошке препоруке посебно), нови прописи и правила (Закон о основама система, оцењивање, упис и ванредни ученици, евиденција, васпитно-дисциплински поступак, празници, безбедност и дежурство, радно време), текстови прописа са paragraf.rs за читање у програму (садржај, претрага, скок на члан, „текст члана“ уз правило).
  • Распоред: „⋯ Више → Ранији распореди…“ враћа распоред од раније без дирања осталих података.
  • Замене: испод сваког часа „Предају одељењу …“ — ко предаје одељењу, ко је слободан, зашто остали нису.

Верзија 30: уметничке школе (балетска, музичка…) и школе у више зграда — смене „увек преподне / увек поподне“, часови одељења од–до, највише часова дневно, ознака испред одељења (ОБШ, СБШ), сале по предметима са оценом и избор сале при изради, зграде и прелазак ученика и наставника, правила дана по врсти предмета (стручни у блоку), „најбоље одмах после предмета“, „најкасније до N. часа“ уз час, ручни избор сале за један час (види поглавље 25). Прописи из Просветног гласника: званични текстови са Правно-информационог система РС уносе се у програм и читају као и остали (види 4а).

Верзија 29: распоред за одређену недељу (екскурзија, одсуства, замене) у истом облику као стални — по одељењима, наставницима, учионицама и збирни (сви наставници: у ком одељењу и учионици који час држе), са датумима и натписом „Распоред за недељу од … до …“; дугмад „Распоред недеље“ у Календару, „Распоред те недеље“ у Заменама, „Збирно — сви наставници“ и „Штампај“ у Распореду; збирни А3 и Excel те недеље у Штампи; предлог замена за целу недељу. Стални распоред се не мења. Уноси у списку наставника који то нису (називи предмета из увоза Excel табеле, без иједног часа) се не приказују у распореду и могу да се обришу једним дугметом; увоз их више не прави.

Ништа од раније унетог се при ажурирању не мења; нова поља (е-пошта, часови у норми, дежурства, решења, правило „Повезане смене“, напомене дежурства, текстови прописа, зграде, сале за предмете, посебна подешавања одељења) су празна или искључена док их не попуниш.

25. Уметничке школе (балетска, музичка…): смене „увек преподне / поподне“, сале, зграде

Програм прави распоред и за школу као што је балетска: основна школа у две смене које се смењују (а део одељења увек поподне), средња школа увек преподне са више часова дневно, настава у салама у две зграде, сале које одговарају само неким предметима и правила која важе само за део одељења. Све што следи је необавезно — школа која то не користи ради као и до сада. Код школе која није уметничка, колоне и картице за ово се појављују дугметом „Уметничка школа или школа у више зграда — прикажи посебна подешавања“ (Предмети или Учионице).

Редом, за балетску школу:

  1. Подешавања. Врста школе (основна или средња балетска), две смене, часова дневно колико има најдужи дан (средња балетска која почиње у 8:00 и има до 12 часова — 12). Сатница: преподне од 08:00 (нпр. час 45 минута, мали одмор 5, после 2. часа 10 минута — тада је 1–4. час од 8:00 до 11:20), поподне од 15:15. Правило „Исти предмет највише једном дневно“ не важи за стручне предмете (игру) — класичан балет може више часова заредом.
  2. Одељења и групе → Смена. „Смена 1“ и „Смена 2“ се смењују сваке недеље (основна балетска: једне недеље преподне, друге поподне); „увек преподне“ (средња балетска) и „увек поподне“ (одељења основне која увек иду поподне). Наставник може да ради у свим сменама — програм гледа стварно време часова у обе недеље, па исти наставник никад нема два часа у исто време.
  3. Одељења → ⚙ (или „Посебна подешавања…“ — исто за више одељења одједном, нпр. дугме „СБШ“ означи сва одељења средње): ниво (основна / средња — по њему важе правила за сале и правила дана); ознака испред (ОБШ, СБШ — кад исти разреди постоје и у основној и у средњој, па се у распореду пише „ОБШ I-1“ и „СБШ I-1“); часови од–до — поред сваког часа пише време преподне и поподне, па за основну изабереш 1–4. час (8:00–11:20, односно од 15:15), а за одељење „увек поподне“ које почиње у 17:00 — час који тада почиње; ван тих часова програм не ставља часове (то би био сукоб); највише часова дневно (средња: 8; рачуна се по ученику — цело одељење и његова група); почиње било којим часом — касни почетак није мана (одељења средње почињу различитим часом).
  4. Предмети → Врста: општеобразовни или стручни (игра). Најбоље одмах после: нпр. за Репертоар изабери Класичан балет — програм ставља репертоар одмах после класичног балета истог одељења кад год може (и у истој сали, јер избегава да одељење мења салу између два узастопна часа).
  5. Учионице → Зграде: упиши зграде (нпр. Кнез Милетина, Спортска гимназија) и колико минута треба за прелазак (ученицима 10, наставницима 5), а у табели учионица код сваке сале и учионице њену зграду. Ако је одмор између два часа краћи од тога, прелазак није могућ — то је сукоб; сваки прелазак ученика кошта, па их програм прави што мање (ученици прелазе после великог одмора или кад промене блок).
  6. Учионице → Сале и кабинети за предмете: правила „ове сале — за ове предмете — ниво — разреди — оцена“. Оцене: најбоља, добра, ретко (кад нема боље), избегавати (само кад баш мора). Правило за одређени предмет има предност над правилом за „све стручне“, а оно над правилом за „све предмете“; сала која за предмет није ни у једном правилу — за тај предмет се не користи. Примери:
    • КМ сала 1, КМ сала 2 — Класичан балет, Репертоар — основна — најбоља; КМ сала 4, КМ сала 5 — Класичан балет — основна — ретко; КМ сала 3, КМ сала 6 — Класичан балет — основна — добра (мање сале);
    • КМ сала 8 — Примењена гимнастика — основна — најбоља (и ниједно друго правило за салу 8 за основну);
    • КМ сала 1, 2, 5 — Класичан балет, Репертоар — средња — најбоља; КМ сала 4 — Класичан балет — средња, од III разреда — најбоља; КМ сала 3, 6 — сви стручни — средња — добра; КМ сала 4, 5 — Дует — најбоља (само те две); КМ сала 8 — Савремена игра, Игре 20. века — средња — ретко;
    • СГ сала 1 — Народна игра — најбоља; СГ сала 2, 3 — Народна игра — избегавати; СГ сала 1 — сви стручни — добра; СГ сала 2, 3 — сви стручни — основна — добра;
    • Учионица 1 (рачунари) — Рачунарство и информатика — најбоља (информатика само ту).
    „Преглед: где може који час…“ показује за сваки предмет, ниво и разреде у које сале може и са којом оценом. Час са учионицом уписаном у Подели наставе иде само у њу; час за који нема правила иде у опште учионице, као и до сада.
  7. Подела наставе: корепетитор је „други наставник на часу“ (часови улазе у његову норму, а он тада нема други час). Општеобразовни час за више одељења одједном (нпр. српски за сва три одељења I разреда средње) уписујеш као један час са сва три одељења — програм сабира ученике и тражи учионицу у коју сви стају. Најкасније до (✎ уз час): изузетак од часова одељења — нпр. солфеђо сме као 5. час кад је наставник солфеђа и корепетитор на класичном балету тог одељења.
  8. Подешавања → Правила дана по врсти предмета (за средњу): стручни часови у једном блоку, уобичајено највише 4, изузетно до 6 (више од тога је сукоб); општеобразовни у једном блоку, уобичајено највише 4; по жељи редослед (прво општеобразовни, па стручни).
  9. Провера, па Распоред. Провера упозорава ако часови одељења не могу да стану у његове часове од–до или у највише часова дневно и за које предмете нема сале. Програм при изради бира и салу (најбољу слободну); у менију часа (клик на час) „🏛 Сала: … — промени…“ сам бираш салу за тај час и можеш да га закључаш. Распоред наставника и сале за изабрану недељу има табелу Преподне и Поподне — са свим сменама које су те недеље преподне, односно поподне. У сукобима (црвено) и напоменама пише и прелазак из зграде у зграду, час ван часова одељења, сала коју је требало избегавати, стручни часови који нису у блоку.

Тежине (Подешавања → Напредно): колико кошта прелазак ученика и наставника, промена сале између два часа, сала „добра“, „ретко“ и „избегавати“, правила дана и „најбоље одмах после“ — веће = програм то више избегава.

Наставак — учионице, групе А и Б, двочасови, корепетитори, паузе и пожељно време (захтеви планера балетске школе):

  1. Учионице и резервне учионице. У табели учионица: Учионица 1 (рачунари), Учионица 2 (клавир), Учионица 3 и Учионица 7 у Кнез Милетиној и Музичка учионица у Спортској гимназији (паметна табла, клавир) — „Општа“ ✓ и број места. Учионица 7 има највише места, па у њу иду групе са највише ученика: програм ставља час само у учионицу у коју стају сви ученици (број ученика уписујеш код одељења и група). Библиотека и видеотека: „Општа“ без квачице, „Резерва“ ✓, „Табла“ без квачице и број места. У њих иде час из општих учионица само кад тада нема слободне опште учионице и кад у њих стану сви ученици; уз такав час у Провери пише „резервна учионица (тада нема слободне опште учионице)“. Колико „кошта“ резервна учионица мењаш у Подешавања → Напредно → тежине.
  2. Табла. У Предметима, колона „Табла“: означи српски језик и књижевност, стране језике и математику. Ти предмети никад не иду у учионицу без табле (библиотека, видеотека) — ни као резерва ни по правилу за сале.
  3. Предмет само у једној или две учионице (Учионице → Сале и кабинети за предмете → „+ Правило“): „Учионица 1 — Рачунарство и информатика — најбоља“ (информатика само ту; остали општеобразовни предмети могу и у Учионицу 1, јер је општа); „Учионица 2, Музичка учионица — Солфеђо — најбоља“ и „Музичка учионица, Учионица 2 — Традиционално певање — најбоља“ (клавир). Кад програм за тај час изабере општу учионицу, рачуна да је тада нема за остале часове.
  4. Теоријски стручни предмети у учионици. „Учионица 1, 2, 3, 7 — Историја игре — од I до I — најбоља“: правило за предмет има предност над правилима „сви стручни предмети“ за сале, па историја игре не иде у салу. Технологија у I и II разреду: „Библиотека — Технологија — од I до II — најбоља“ и „Учионица 3, Учионица 7 — Технологија — добра“. Глума и вокал: „Видеотека, КМ сала 3, КМ сала 6, КМ сала 8 — Глума и вокал — добра“; у Предметима је „стручни“, па се рачуна у стручне часове дана (уобичајено 4, изузетно до 6 — Подешавања → Правила дана по врсти предмета).
  5. Сале по одсецима. Класичан балет, средња: сценско-народне (карактерне) игре — „КМ сала 2 — најбоља“ и „КМ сала 3, КМ сала 6 — ретко“. Савремена игра: „КМ сала 5 — Савремена игра — средња — најбоља“ са квачицом „Старији разреди имају предност“ (матуранти први, па III, II и I разред: кад сала 5 не може свима, мање добру салу добија млађи разред); „КМ сала 4, КМ сала 1, КМ сала 2, велика сала СГ — добра“; „КМ сала 3, КМ сала 6 — избегавати“ (само кад баш мора). Репертоар савремене игре: сала 5, сала 4 и велика сала СГ — најбоља или добра, „КМ сала 3, КМ сала 6 — ретко“ (сале 1 и 2 не означавај — у њима је класичан балет). Импровизација: „КМ сала 3, КМ сала 6 — најбоља“. Модерни предмет савремене игре који може и у мале сале: веће сале — најбоља, „КМ сала 3, КМ сала 6 — ретко“. Народна игра и Репертоар народне игре: „Велика сала СГ — најбоља“ и „СГ сала 2, СГ сала 3 — ретко“. Класичан балет на одсеку народне игре: „СГ сала 2, СГ сала 3 — Класичан балет — најбоља“ и „КМ сала 3, КМ сала 6 — Класичан балет — ретко“, а у оба правила у „Само за одељења“ означи одељења одсека народне игре: правило за одређена одељења има предност, па класичан балет тих одељења не иде у сале одсека класичног балета (и ученици не прелазе из зграде у зграду без потребе). „Преглед: где може који час…“ показује резултат за сваки предмет и разред.
  6. Групе А и Б (народна игра). У Одељења и групе за свако одељење одсека народне игре направи групе А и Б (иста подела, са бројем ученика). У Подели наставе: класичан балет за групу А и сценско-народне игре за групу Б (оба „двочас“) — означи оба реда квадратићима и кликни „Држи истовремено“; исто обрнуто: класичан балет за групу Б и сценско-народне игре за групу А. Тако је пола одељења на класичном балету, а пола на сценско-народним играма у исто време, и нико не чека. Традиционално певање — посебни редови за групу А и за групу Б.
  7. Двочасови. Сви играчки предмети — у Подели наставе „двочас (два спојена)“: програм их никад не раздваја. Предмет са фондом 3 часа (традиционално певање, српски језик и књижевност): два реда у подели — „двочас“ × 1 и „један час“ × 1 (код српског појединачни час је за писмени задатак).
  8. Корепетитор (клавирска пратња на класичном балету и савременој игри, хармоника на народној игри): у Подели наставе, уз час игре, „други наставник на часу“. Часови улазе у његову норму, а програм пази да никад не буде на два места у исто време — и кад свира и у основној и у средњој школи, и кад свира на више предмета или више наставника.
  9. Наставници који раде у више школа. Наставници → „Када може“ → „Не може никад“, па зелено само термине у којима може код нас (нпр. наставница енглеског: понедељак 1–3. час). То је обавезно — програм их никад не ставља у друго време. За све наставнике одједном: „Када може — Excel…“ → „Преузми празну табелу“, попуни је (X = не може, Р = радије не; за наставника који код нас може само понекад „М = може“ и М где може) и „Увези попуњену табелу…“ (5. поглавље).
  10. Паузе наставника (Наставници, колона „Паузе“): наставницима играчких (стручних) предмета „без пауза (сви часови заредом)“; наставницима општеобразовних предмета „највише једна пауза (један час)“, а поред тога „највише 1 (2, 3…) дана недељно“ — паузу добијају само кад је потребна (дан са много часова), а не сваког дана. Правило „пауза наставника у току дана највише један час“ из Подешавања остаје.
  11. Пожељно време („кад год може“). У „Када може“ изабери „~ радије не (жуто)“ и кликом означи термине у којима наставник радије не би радио (нпр. због других задужења): програм у та времена ставља његове часове само кад не може другачије — то није забрана као црвено „не може“. Ако за наставника тражиш баш одређено време, обоји жуто све остало. Шта је ипак пало у „радије не“ видиш у Распореду → „Услови распореда (правила и жеље)…“, део „Жеље наставника“.
  12. Опште учионице у две зграде. Кад су опште учионице и у Кнез Милетиној и у Спортској гимназији (Музичка учионица), програм за час у општој учионици бира учионицу у згради у којој је одељење час пре или после. Да би и при изради распореда пазио на прелазак из зграде у зграду, направи правило за опште предмете по одсецима: нпр. „Музичка учионица — сви општеобразовни предмети — одељења одсека народне игре — најбоља“, „Учионица 1, 2, 3, 7 — сви општеобразовни предмети — одељења одсека народне игре — добра“ (и, ако треба, „Библиотека, Видеотека — сви општеобразовни — избегавати“; језици и математика ионако не иду у учионицу без табле). Тада је зграда сваког часа позната унапред и програм не ставља час у другу зграду ако ученици не стижу.

26. Регистар прописа, нове верзије прописа и одступања од прописа

Мени Прописи и правила на врху има три дугмета: „Правила за распоред“ (правила са квадратићем „поштујем“, као до сада), „Сви прописи“ (регистар) и „Измене прописа“ (нове верзије — само са сервером).

Сви прописи — регистар. Прописи за основно и средње образовање из Службеног гласника РС и Просветног гласника (и „Сл. листа АП Војводине“ за школски календар у Војводини): закони, уредбе, Посебан колективни уговор, правилници, решења, упутства и протоколи. Редом: заједнички прописи за све основне и средње школе, па прописи за све основне, односно све средње школе, па посебни прописи за изабрану врсту школе (основна, основна музичка/балетска, гимназија, средња стручна, музичка, балетска, ликовна, школе за ученике са сметњама у развоју, образовање одраслих). У сваком делу прописи су по темама: закони; норма, радно време и права запослених; план и програм наставе и учења; календар; организација рада; оцењивање, испити, завршни испит и матура; упис; ученици; наставници и стручни сарадници; финансирање; простор и опрема; стандарди; евиденција и јавне исправе; уџбеници; такмичења; ученички стандард; надзор — а планови и програми, стандарди квалификација и услови за простор у стручним школама још и по подручју рада. Квадратић „и прописи за остале врсте школа“ приказује и све остале. Претрага: део назива, ћирилицом или латиницом („норма“ нађе и „норми“, „норму“).

Уз сваки пропис пише гласило и бројеви у којима је објављен и мењан, а дугмад: „Званични текст ↗“ (Правно-информациони систем Републике Србије — бесплатна службена база, текст са свим изменама), „paragraf.rs ↗“ (пречишћен текст), „Министарство ↗“, „Објава ↗“ (садржај броја гласила у коме је објављен) и „Тражи на ПИС ↗“ — где тачна адреса прописа на Правно-информационом систему није позната: отвори сајт и копира назив прописа, па га само налепиш у претрагу (Ctrl+V). „Преузми“, „Текст у програму“ и „Унеси текст…“ раде као у картици „Текстови прописа“: текст се рашчлани по члановима и чита у програму. Пре чувања програм проверава да је преузет баш тај пропис (ако званични сајт врати други документ, текст се не чува). Ознака „статус проверити“: за тај акт није поуздано утврђено да ли још важи — провери на Правно-информационом систему. Регистар је стање од 14. 10. 2026. (Просветни гласник до бр. 7/2026, Службени гласник РС до бр. 97/2026); меродаван је увек текст у службеном гласилу, а списак није правни савет.

Измене прописа — сервер само јавља. Сервер сваке ноћи у 04:10 (а први пут неколико минута после покретања) гледа на paragraf.rs: садржај сваког новог броја Просветног гласника и Службеног гласника РС (из Службеног гласника само прописе о образовању и прописе из регистра — уредбе о другим областима и високо образовање прескаче) и пречишћене текстове прописа из регистра (кад се у реду „Sl. glasnik RS“, br. … испод наслова појави нови број, пропис је мењан). Кад нађе нешто ново, само јави: бројка поред „Прописи и правила“ у менију и списак у „Измене прописа“ — ништа у програму се не мења само. Уз сваки налаз пише из ког броја гласила је и ког датума, на који пропис из регистра се односи (клик на назив га отвара у регистру, где има ознаку „измена“), „Садржај броја ↗“, „Званични текст ↗“, „Преузми нов текст“ (пропис са пречишћеним текстом на paragraf.rs) или „Унеси текст…“ (копираш га са Правно-информационог система), и „Прегледано“ — уклања обавештење; памти се у подацима школе, за сваку школу посебно. „Све означи као прегледано“ уклања сва. „Ново за ову школу“ су заједнички прописи, прописи за основне, односно средње школе и прописи за ову врсту школе — само они улазе у бројку на менију; остало је у „Ново за друге врсте школа“. „Провери сада“ покреће проверу одмах (траје неколико минута — сервер преузима страницу по страницу). Наставници (само преглед) виде списак, али не покрећу проверу и не означавају „Прегледано“. Сервер мора имати приступ интернету; шта није могло да се провери пише у „Није могло да се провери“. Стање провере је у data\propisi-izmene.json.

Кад изађе нова верзија: прочитај измену („Садржај броја“, „Званични текст“), па „Преузми нов текст“ или „Унеси текст…“. Ако измена мења правило које програм проверава (нпр. норму, број часова ученика, трајање часа), правило у програму се мења новом верзијом програма. Календар за нову школску годину се и даље преузима у „Школски календар“.

Одступање од прописа — „поштујем“. Сва правила су подразумевано укључена и програм их поштује. Ако неко правило свесно не поштујеш, искључи његов квадратић „поштујем“: програм га више не проверава (ни при изради распореда, где се поштовало), а у картици „Одступања од прописа“ (на врху „Правила за распоред“) остаје запис — које правило, од када и ко га је искључио. „Врати“ га поново укључује. Одступање је одлука школе (за законитост рада одговара директор); програм га само бележи.

Најмање болна одступања — „Нађи могућности…“. Кад распоред не може да се направи без сукоба, „Нађи могућности…“ прво нуди решења без одступања од прописа (изузетак у „Када може“, правило школе, пребацивање часа другом наставнику). Тек ако сукоб остаје због правила о најмање 12 сати одмора између два радна дана (Закон о раду, чл. 66), на крају списка, означено црвено, нуди и одступање: краћи одмор само за једног наставника (поименце, са данима и временом — нпр. „среда до 20:05 → четвртак од 07:45, 11 ч 40 мин одмора“), за неколико њих заједно, а последње искључивање правила за целу школу. Свака таква понуда је проверена (распоред тада стварно може) и уз њу пише члан прописа и ризик (кршење је прекршај послодавца — чл. 273 Закона о раду); најмање је болно кад наставник на то пристане и кад се дешава ретко. Кад је прихватиш, у „Одступањима од прописа“ пише за кога важи, ко га је прихватио и када, а „Врати“ га укида. Правила о ученицима (број часова недељно, трајање часа, одељења) програм не нуди као одступање.